Δημοσιεύθη:
27.1.06 @ 5:29 π.μ.
Ετικέτες:




 

Περί μεταστροφών και πόλο (ή έστω, lacrosse)

ὅτε ἤμην νήπιος, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν, ὡς νήπιος ἐλογιζόμην· ὅτε δὲ γέγονα ἀνήρ, κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου.
Απ. Παύλος, Προς Κορινθίους


ag-sophia

Στη συνέχεια του διαλόγου που άνοιξε τον τελευταίο καιρό περί ελληνισμού και χριστιανισμού, γράφει ο φίλτατος Πάνος στα Μυστικά του.

Το περίφημο δίλημμα, αν τάχα εκχριστιανίστηκε ο ελληνισμός ή εξελληνίστηκε ο χριστιανισμός, που τόσο πολύ απασχόλησε και προβλημάτισε τόσους πολλούς, κατά την ταπεινή μου γνώμη είναι ψευτοδίλλημα. (H συνέχεια εντός)

Θεωρώ ότι δεν συνέβη ούτε το ένα ούτε το άλλο – και θα προσπαθήσω να εξηγήσω γιατί. Ο χριστιανισμός προσέλαβε, για την οντολογική του τεκμηρίωση κάποια στοιχεία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας –κυρίως από τον Πλάτωνα- τα οποία όμως επεξεργάστηκε τόσο βαθιά και τα ενέταξε στην βασική (εβραϊκή) του οντολογία με τόσο άψογο τρόπο, ώστε παρήγαγε τελικά ένα όντως θαυμαστό θεολογικό –οντολογικό –φιλοσοφικό οικοδόμημα, με απόλυτη εσωτερική συνέπεια και συνοχή.

Ο ελληνισμός, από την άλλη μεριά, ηττημένος πολιτικά από τους Ρωμαίους, έχοντας απωλέσει οριστικά τη βασική πολιτική του θέσμιση (την πόλιν) και κατατεμαχισμένος ανάμεσα στις διάφορες δυϊστικές σέχτες (π.χ. νεοπλατωνικοί) και στις ανατολικές σωτηριολογικές δοξασίες, βρέθηκε σε μια στιγμή πρωτοφανούς αδυναμίας. Ωστόσο, είναι αφελές να υποθέσουμε ότι απεδέχθη το χριστιανισμό επειδή τον άφησε έκθαμβο το «θαυμαστό» δυϊστικό οντολογικό –θεολογικό του μοντέλο, το οποίο άλλωστε δεν είχε καν ολοκληρωθεί ως κατασκευή, και με το οποίο ελάχιστοι μόνο από τους προσήλυτους μπορούσαν να έχουν βαθύτερη επαφή. Ήταν θέμα χρόνου και συνθηκών για τον ελληνισμό να ανακάμψει πολιτικά, οπότε παράλληλα θα παρουσίαζε και μια παράλληλη φιλοσοφική –πνευματική επαναφορά, σε υψηλότερα επίπεδα.


Είναι γενικά παραδεκτό ότι τα "αν" δεν έχουν σχέση με την μελέτη της ιστορίας. Τα "θέματα χρόνου" δηλαδή. Ανήκουν στην ονειροφαντασία του "αν η γιαγιά μου είχε ρουλεμάν". Με τα "αν" μπορεί κανείς να αποδείξει ό,τι θέλει. Το θέμα είναι το τι έγινε και το τι υπήρξε. Η μόνη εκδοχή του "αν" που έχει σημασία είναι αυτή που εξετάζει το τι υποδομή όντως υπήρχε για μια άλλη εκδοχή των πραγμάτων. Και αυτό που υπήρξε δεν ήταν η υποδομή για μια "φιλοσοφική-πνευματική επαναφορά" και δη σε "υψηλότερα επίπεδα".

Εξάλλου δεν ήταν μια πρόσφατη κρίση, ώστε να περιμένουμε και μια επαναφορά σύντομη. Ήταν μια κρίση 500 χρόνων. Ήδη από τα τέλη της κλασσικής εποχής ο ελληνισμός περνάει κρίση. Ο Μέγας Αλέξανδρος είναι ένα φαινόμενο του ελληνικού πολιτισμού ήδη σε κρίση. Είναι η ακμή της κρίσης. Όπως και οι αποικίες προηγουμένως, πρόκειται για αυτό που με μοντέρνους όρους θα λέγαμε "εξαγωγή της εσωτερικής κρίσης".

Όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο κοινωνικό. Η κρίση, πάνω από όλα, ήταν μια κρίση κοσμοθεωρίας και πολιτισμού. Ως προς αυτό, ούτε τα ελληνιστικά χρόνια, ούτε -πολύ περισσότερο- η ρωμαϊκή εποχή, έδωσε ή φάνηκε ικανή να δώσει μια απάντηση. Αν κάποιος αδυνατεί να καταλάβει αυτή την πλευρά της κρίσης δεν θα μπορέσει να καταλάβει την άνοδο του Χριστιανισμού στον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Ακόμα χειρότερα, δεν θα καταλαβαίνει ούτε καν τον αρχαίο ελληνικό κόσμο -τον οποίο υποτίθεται ότι υπερασπίζεται. Θα μιλάει με όρους πολιτικούς -αν όχι και οικονομικούς- και θα αποτιμάει την κρίση λάθος, να κάπως έτσι:

Χρόνος υπήρξε άφθονος, αλλά τις συνθήκες καθορίζει η πολιτική βούληση των ανθρώπων – και οι χριστιανοί ήταν ακούραστοι, πεισμένοι, ακλόνητοι στην πίστη τους, πολλές φορές θαυμαστά καρτερικοί απέναντι στους διωγμούς και τις δυσκολίες, με αποφασισμένο και αποφασιστικό ιερατείο - χωρίς χρονικά κενά, πρωτοφανή οργάνωση, εκτεταμένο ακτιβισμό και υψηλή κοινωνική δραστηριότητα.


Εδώ, η μεταστροφή του κυρίαρχου κόσμου σε χριστιανικό μέσα σε 2 μόλις αιώνες αποδίδεται στην ...καρτερικότητα και την αγκιτάτσια των Χριστιανών! Έστω: παραλείπει το σημαντικό: οι άλλοι πως έχασαν την καρτερικότητα τους και την "υψηλη κοινωνική τους δραστηριότητα"; Και, δεδομένου ότι την έχασαν, πως θα την ξανάβρισκαν, ώστε να υπάρξει η περίφημη "φιλοσοφική-πνευματική επαναφορά"; Όλο το ζουμί είναι εδώ.

Και να η πολιτική-συνωμοσιολογική εκδοχή σε όλο της το μεγαλείο:

Όταν κέρδισαν και το πολιτικό στοίχημα (μεταστροφή Κωνσταντίνου) ήταν θέμα χρόνου να ισοπεδώσουν (και δια της βίας) τους πάντες, δεδομένου του οικουμενισμού που κουβαλάει ο χριστιανισμός από την μητρική του παράδοση, την εβραϊκή.


Αν μη τι άλλο, πρωτότυπη -πλην Δαυλού- εκδοχή του εκχριστιανισμού μιας απέραντης αυτοκρατορίας. Πέτυχαν την λίρα εκατό: μεταστροφή Κωνσταντίνου και μετά ήρθε το ιππικό! Ένας αυτοκράτορας έκανε τη διαφορά.

Κουφό απόσπασμα ένα: "το δυϊστικό οντολογικό –θεολογικό του μοντέλο [του Χριστιανισμού]". Το ποιό;!

Κουφό απόσπασμα δυο: "δεδομένου του οικουμενισμού που κουβαλάει ο χριστιανισμός από την μητρική του παράδοση, την εβραϊκή"! Μα αν υπάρχει ΜΙΑ (και μόνο μια) θρησκεία η οποία περιορίστηκε αυστηρά στο λαό της αυτή είναι η Εβραϊκή! Εκτός αν δίνεις υπερβολική σημασία στην εβραϊκή μεταστροφή του Sammy Davis Junior.

Καταλήγει λοιπόν o Πάνος:

Ο παραδοσιακός ελληνισμός υπέστη μια νέα ήττα, συντριπτική αυτή τη φορά, η οποία προερχόταν ουσιαστικά εκ των ένδον και η οποία τον οδήγησε στην αναπόφευκτη πνευματική – πολιτική συντριβή, πριν προλάβει να αρθρώσει τον αναμενόμενο νέο λόγο – απάντηση στη χριστιανική πρόκληση.

Η ήττα του ελληνιστικού κόσμου υπήρξε πρωτίστως πολιτική και δευτερευόντως πνευματική.


Βεβαίως, δεδομένου ότι η πνευματική ήττα είχε επέλθει 400 χρόνια πριν (του ...Κέλσου εξαιρουμένου). Λίγα πνευματικά υπολλείματα είχε να νικήσει ο χριστιανισμός.

Στις νέες συνθήκες, του νικηφόρου χριστιανισμού, ο ελληνισμός προσήλθε με όλες τις του τις φιλοσοφικές –ηθικές- παγανιστικές – τοπικές παραλλαγές, τις οποίες ο χριστιανισμός απεδέχθη, μη μπορώντας να κάνει διαφορετικά. Για παράδειγμα, οι επίσκοποι καταδίκαζαν και καταδίωκαν τις διονυσιακές τελετουργίες, αλλά και τι να κάνουν που όλο το χριστεπώνυμο πλήρωμα συμμετείχε σ’ αυτές ενθουσιωδώς (καμιά φορά, μετά βίας συγκρατούσαν και τους παπάδες…) – και την Καθαρά Δευτέρα άρχιζε, όλο μαζί, τη νηστεία της Σαρακοστής; Τι να κάνουν που οι Έλληνες, ακολουθώντας τον πατροπαράδοτο παγανιστικό –ειδωλολατρικό χαβά τους ήθελαν να προσκυνούν τις εικόνες του Ιησού, της Παναγίας και των αγίων;


Εδώ έχουμε το λάθος (το οποίο επισήμανε πολλές φορές και ο Ηλίας) να μιλάμε για τον Χριστιανισμό/Ελληνισμό σαν θεωρίες, ενώ τα συμφραζόμενα δηλώνουν πως εννοούμε το πλήρωμα τους. Δεν ήταν ο χριστιανισμός (μια αφηρημένη έννοια) ο οποίος αποδέχθει (ανθρωπομορφισμός) τις "τοπικές παραλλαγές", αλλά οι χριστιανοί οι οποίοι ήταν οι ίδιοι άνθρωποι που πριν ήταν εθνικοί (duh!), και επομένως διατήρησαν ό,τι ήξεραν και δεν θεωρούσαν επαρκώς ασύμβατο με τη νέα τους θρησκεία.

Ο χριστιανισμός ουσιαστικά πήρε φαλάγγι την ελληνική φιλοσοφική παράδοση, όπως αυτή στεκόταν (χωρίς αυτοπεποποίθηση) την εποχή της διαμάχης. Απέτυχε όμως παταγωδώς να κερδίσει τη λαϊκή ψυχή και να τη μεταστρέψει στον ιουδαϊσμό.


Όπως απέτυχε να την μεταστρέψει στον Ινδουισμό. Λογικό, αφού δεν έχει σχέση με αυτόν, όπως δεν έχει και με τον Ινδουισμό. Αν υπάρχει ένας λαός, ένας μόνο λαός της εποχής και της περιοχής, ο οποίος δεν έγινε Χριστιανικός, αυτός είναι ο Ιουδαϊκός. Η Ιουδαϊκή και η χριστιανική σκέψη απέχουν τρομερά, ακόμα και ως προς την ερμηνεία των κοινών κειμένων.

Παρ’ όλες τις προσπάθειες του χριστιανισμού, ο ελληνισμός ουδέποτε χώνεψε το δόγμα για την ανάσταση των σωμάτων, ούτε έδωσε ιδιαίτερη σημασία στα περί Παραδείσου, Κολάσεως και Κρίσεως. Ουδέποτε πήρε στα σοβαρά ότι είχε επισυμβεί πράγματι η πτώσις του ανθρώπου, με αποτέλεσμα να παραμένει πάντοτε μετέωρη στη συνείδηση του λαού όλη η θεωρία της Ενσάρκωσης, της Θυσίας και της Ανάστασης.


;-)

Εδώ απάντησε ωραία ο Ηλίας: "'Αδωνις, Ορφισμός, χθόνιες Διονυσιακές τελετές, αλλά και Ελευσίνια Μυστήρια; Καλά ποιόν ελληνισμό έχεις στο μυαλό σου; Του Ομήρου; Αλλά και στο διάβα της ιστορίας, αυτές οι αποφάνσεις σου περί του τι δεν απεδέχθη ο ελληνισμός από που εκπορεύονται; Πως το μέτρησες, ποσοτικά; Δεν νομίζω να ισχύει. Ποιοτικά; Ως απολογητής κάποιας αδούλωτης και αντιστεκόμενης μειονότητας "όντως" Ελλήνων;"

Αλλά πρέπει να προσθέσουμε ότι ακόμα και ο ελληνισμός "του Ομήρου" προσέβλεπε στην θεωρία της αναστάσεως. Αρκεί να θυμηθούμε το ζοφερό περιβάλλον του Άδη, όταν κατεβαίνει εκεί ο Οδυσσέας, και τα λόγια του Αχιλλέα. Είναι ένας κόσμος που προσδοκά την έννοια της ανάστασης. Φυσικά με τον Ορφισμό κλπ. το πράγμα γίνεται προφανές. Για να μην μιλήσουμε για τον Πλάτωνα και τον νεοπλατωνισμό. Αλλά αυτά ήδη από την αρχαία Ελλάδα. Στα ελληνιστικά και ιδιαίτερα στα ρωμαϊκά χρόνια ο ελληνισμός είχε πέσει πραγματικά με τα μπούνια στις ιδέες της κολάσεως, της πτώσεως και της αναστάσεως. Ο γνωστικισμός είναι μια ζοφερή εκδοχή όλων αυτών.

Φυσικά δεν μπορούσε να εκφράσει ανοιχτά όλες αυτές τις αντιλήψεις, τις οποίες καταπολεμούσε αποφασιστικά η βία της εξουσίας και της καθεστωτικής Εκκλησίας. Όσες φορές το έκανε, παραμόνευε η ρετσινιά του αιρετικού – και ακολουθούσαν εξοντωτικοί διωγμοί, με κορυφαία περίπτωση εκείνη του μονοφυσιτισμού. Τις κρατούσε όμως μέσα στις παραδόσεις του και την κοινοτική ζωή, αφανώς. Τις ισχυρότερες και ευγενέστερες από τις ελληνικές του αντιλήψεις τις αξιοποίησε αργότερα (από τον 12ο αιώνα και μετά) για να διαμορφώσει, μαζί και με άλλα στοιχεία, τη νέα ελληνικότητα, η οποία υπήρξε, εκφράστηκε και απελευθέρωσε πνευματικά και πολιτικά τους Έλληνες, ακριβώς σε αντιδιαστολή με τις κυρίαρχες χριστιανικές θεωρίες (οικουμενικότητα, ρωμιοσύνη, προσκόλληση στο δόγμα, πολιτικές αντιλήψεις κλπ)


Το πνεύμα του Μποστ ζεί και βασιλεύει!

Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της μακράς πορείας, χριστιανοί λόγιοι, διανοητές, θεολόγοι και (σπανίως) φιλόσοφοι έρχονταν σε επαφή με την αρχαία ελληνική γραμματεία – όση τουλάχιστον παρέμενε προσβάσιμη σε αυτούς- και την ελληνική τέχνη και παράδοση. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν είναι απίθανο ότι η επαφή απέβαινε γόνιμη, όπως στην περίπτωση της εικονογραφίας και τη σχέση της με την ελληνιστική παράδοση των Φαγιούμ. Αν λάβουμε όμως υπόψη μας τη χρονική έκταση της βυζαντινής περιόδου (11 αιώνες) θα ήταν λογικό να προσδοκούμε πολύ σημαντικότερα επιτεύγματα στη φιλοσοφία, την ποίηση, τη λογοτεχνία, στην τέχνη, στην αρχιτεκτονική, στις επιστήμες. Ωστόσο, αν εξαιρέσει κανείς την οργάνωση της διοίκησης (με βάση τη ρωμαϊκή κληρονομιά) και τη συστηματοποίηση του δικαίου (με βάση την ίδια παράδοση, τη ρωμαϊκή) το βυζάντιο ουδέν καινόν και άξιο θαυμασμού έργο μπόρεσε να παράξει και να προσφέρει στην ανθρωπότητα –πλην της βυζαντινής εκκλησιαστικής ζωγραφικής.


Όπου η "προσφορά στην ανθρωπότητα" κρίνεται με βάση τι; Με βάση τα αισθητικά/φιλοσοφικά/μουσειακά κριτήρια του σύγχρονου κόσμου; (Παραβλέπεις βέβαια στα επιτεύματα την βυζαντινή θεολογία, υμνογραφία, μουσική, διακοσμητική (μέχρι και τα βιτρώ!), κοινωνική πολιτική, τέχνη του βίου κλπ. Για να μην μιλήσουμε ότι εμείς τους μάθαμε να τρώνε με πιρούνι [1] ή να παίζουν πόλο).

Παραβλέπεις επίσης ότι η "ανθρωπότητα" της εποχής πέρασε από το Βυζάντιο κατά τις Σταυροφορίες και έγραψε η ίδια τι έπαθε όταν αντίκρυσε την Πόλη: ταράκουλο. Ορίστε, μας το γράφει ο ίδιος ο αρχηγότας τους:

Οι σταυροφόροι δεν μπορούσαν καθόλου να σκεφτούν πως μπορεί να υπάρχει σε όλον τον κόσμο μια τόσο πλούσια πόλη, όταν είδαν τα ψηλά εκείνα τείχη και τους πλούσιους πύργους, τα πλούσια παλάτια και τις ψηλές εκκλησίες της, που ήταν τόσες πολλές ώστε κανείς δεν θα μπορούσε να πιστέψει ότι τις είδε όλες. Και μάθετε πως δεν υπήρξε κανείς από μας τόσο σκληρός, ώστε να μην αισθανθεί να ανατριχιάζει το δέρμα του…
G. De Villehardouin, Χρονικό της Δ΄Σταυροφορίας


Ή, για να σε κεράσω και ένα γλυκάτζην (που θα έλεγαν και οι κύπριοι φίλοι μας):

Διαλεγμένη για διαμονή από μια εκλεπτυσμένη κοινωνία, που επιδεικνύει τα πλούτη και την πολυτέλειά της, ακόμα και σε στιγμές εθνικών κινδύνων, αποκτά με τον καιρό τις διαστάσεις ενός πραγματικού θρύλου, που ξεπερνά γρήγορα τα βυζαντινά σύνορα. Η ομορφιά, η μεγαλοπρέπεια και προπαντός τα πλούτη της πόλης, κεντρίζουν τα πνεύματα των συγχρόνων, εξάπτουν την περιέργεια και προκαλούν το θαυμασμό και την έκσταση, αισθήματα που σ’ άλλους προκαλούν περηφάνια και συγκίνηση και σ’ άλλους απληστία και φθόνο.
Ελένη Γλυκάτζη – Άρβελερ


aghia_sophia_ge

Αρκετά όμως, ας πάμε παρακάτω:

Με αυτήν την έννοια, ούτε εκχριστιανισμός του ελληνισμού (του παλαιού και του νέου*), ούτε το αντίστροφο, υπήρξαν στην πραγματικότητα. Οι δυο ισχυρές παραδόσεις καταδικάστηκαν λες από την ιστορία να συνυπάρχουν παράλληλα και ασύμπτωτα μέσα στο ίδιο ιστορικό υποκείμενο (τους Έλληνες) και παρ’ όλες τις κατά καιρούς οξύτατες διαμάχες τους, δεν κατάφεραν να απαλλαγούν η μία από την άλλη –ούτε προβλέπεται στο ορατό μέλλον.

Εκείνο που είναι υπερώριμος πολιτικά στόχος είναι να προσαρμοστούν οι κοινωνικές και πολιτικές εξουσίες του χριστιανισμού στις διαστάσεις που πραγματικά έχει αυτός μέσα στη συνείδηση του ελληνισμού. Να πάψει δηλαδή να δυναστεύει τους Έλληνες που δεν επιθυμούν να έχουν σχέση μαζί του (και είναι πάρα πολλοί) στους διάφορους σταθμούς της ζωής τους – και να παρεμβαίνει καθοριστικά (και επικίνδυνα) στα εθνικά θέματα.


Ποιοί είναι αυτοί οι πάρα πολλοί; Κια ποιές είναι αυτές οι περίφημες "κοινωνικές και πολιτικές εξουσίες"; Δηλαδή, ως αναλυτής της ελληνικής και διεθνούς πολιτικής ζωής εντοπίζεις ως σοβαρό πρόβλημα των ελλήνων τις υπερεξουσίες της εκκλησίας; Όχι το λυσσαλέο καπιταλισμό, την οικονομική ύφεση και την φασιστοποίηση της εξουσίας; Όσο για τα προβλήματα της εξωτερικής μας πολιτικής, αυτά είναι ότι η εκκλησία "παρεμβαίνει καθοριστικά στα εθνικά θέματα";! Όχι ότι είμαστε ένα τσουτσεκτοράτο (sic) των Αμερικάνων και παραπαίδι των ισχυρών Ευρωπαίων;! Όταν ο Δον Κιχώτης τα έβαζε με τους ανεμόμυλους περνώντας τους για δράκους, τουλάχιστον τα έβαζε με κάτι υπαρκτό!

Αλλά τα έχει πει πιο ωραία από εμένα ο Τσέστερτον:

Ακούμε συχνά στις μέρες μας για την τόλμη ή το κουράγιο με το οποίο κάποιος επαναστάτης τα βάζει με μια γηραία τυρρανία ή μια απαρχαιωμένη προκατάληψη. Στην πραγματικότητα υπάρχει τόσο λίγη τόλμη στο να επιτίθεσαι σε γηραίους ή απαρχαιωμένους στόχους όσο υπάρχει στο να παλεύεις με τη γιαγιά σου. Ο πραγματικά θαρραλέος είναι αυτός ο οποίος πολεμάει τυρρανίες καινούργιες σαν τη σημερινή ημέρα και προκαταλήψεις φρέσκες σαν μπουμπούκια. Ο μόνος πραγματικά ελεύθερος στοχαστής είναι αυτός του οποίου η σκέψη είναι απελευθερωμένη τόσο από το μέλλον όσο και από το παρελθόν. Ελάχιστα ενδιαφέρεται για το τι θα υπάρξει ή το τι υπήρξε, τον νοιάζει μόνο τι θα έπρεπε να υπάρχει.
Chesterton, What's wrong with the world


----

[1] A Byzantine princess (σημ: Μαρία Αργυρίου) introduced the table fork to Europe in the eleventh century. The story varies slightly depending on the source, but the essence is that a nobleman, probably Domenico Selvo (or Silvio), heir to the Doge of Venice, married a princess from Byzantium. This Byzantine princess brought a case of two- tined table forks to Venice as part of her luggage. Forks seem to have been novelties in Byzantium, but not unknown. Many examples can be found in Byzantine art, according to Boger and Henisch.

The princess outraged the populace and the clergy by refusing to eat with her hands:

"Instead of eating with her fingers like other people, the princess cuts up her food into small pieces and eats them by means of little golden forks with two prongs."[Giblin]
"God in his wisdom has provided man with natural forks - his fingers. Therefore it is an insult to Him to substitute artificial metallic forks for them when eating."[Giblin]
Σύνδεσμος

- -

[2] Πολύ νωρίς, από τον 5ο αιώνα περίπου, οι βυζαντινοί φέρνουν στην Πόλη το πόλο, από την Περσία. Από δω, από την Πόλη, θα ξεσηκώσουν το άθλημα οι σταυροφόροι και θα το μεταφέρουν στη Δύση. Από όσα γνωρίζουμε, επί Θεοδοσίου του Β´ οι αγώνες πόλο συγκεντρώνουν πλήθη θεατών. Το παιγνίδι δεν ονομάζεται πόλο, βέβαια, αλλά τυζκάνιον, από το περσικό του όνομα, τσουγκάν. Τυζκανιστήριο ονομάζεται το ειδικό γήπεδο και, μάλιστα, επί Βασιλείου Α´ του Μακεδόνα, λάτρη του παιγνιδιού, το Ιερό Παλάτιο αποκτά το δικό του γήπεδο πόλο. Λόγω του κόστους του, βέβαια, το τυζκάνιον αποτελούσε σπορ της αριστοκρατίας. Από όσα γνωρίζουμε, δεν παιζόταν ακριβώς όπως σήμερα, αλλα μάλλον ως ένα είδος λακρός επί ίππων. Μάλιστα, θεωρείται ότι το γαλλικό λακρός αποτελεί εξέλιξη του βυζαντινού πόλο, ή μάλλον «μετατροπή» του, ώστε να μπορεί να παιχθεί κι απ’ όσους δεν είχαν την οικονομική άνεση να αποκτούν και εκτρέφουν άλογα.

10 σχόλια:

To γεγονός ότι αναμένει ο αρχαίος κόσμος την Ανάσταση κι ακριβώς αυτή η υπενθύμιση της φρίκης του θανάτου μες από τον μέγιστο των ηρώων μας, τον Αχιλλέα, είναι που κάνουν τον Όμηρο πατέρα του γένους, μέσα σ όλα τα άλλα.

Χαίρομαι χαρά μεγάλη με κάθε κείμενό σας.


Με χαρά μου διαπιστώνω ότι ο bfo εξακολουθεί όχι μόνο να διαβάζει τα κείμενά μου, αλλά και να τα σχολιάζει επιμελώς, καμιά φορά εύστοχα – συνήθως όμως άστα να πάνε… Το γεγονός υποδεικνύει μια μάλλον ασυνήθιστα ανθεκτική κράση και με υποχρεώνει σε μια σύντομη (που δεν το βλέπω…) απάντηση.

1.
Συμφωνώ πως τα «αν» δεν έχουν σχέση με τη μελέτη της ιστορίας – αλλά δεν απαγορεύεται, ελπίζω, να κάνει κανείς μια «υπόθεση εργασίας» για να ενισχύσει ένα συλλογισμό.

2.
Διαφωνώ ριζικά με τη θέση σου ότι δεν υπήρχε όντως υποδομή για μια άλλη εκδοχή των πραγμάτων – αυτό που λες ταυτίζεται με τη λογική ότι υπάρχει κάποιο «θείο σχέδιο» που καθοδηγεί τις ιστορικές εξελίξεις και είναι αδύνατο να συμβεί ό,τιδήποτε έξω απ΄αυτό.

3.
Είναι λάθος, αξιολογώντας το χριστιανισμό όπως διαμορφώθηκε εκ των υστέρων, να μεταφέρεις αυτήν την «πληρότητα» στην εποχή της συνάντησης (1ος-3ος αιώνας) ή της σύγκρουσης (4ος- 6ος αιώνας). Ειδικά τους τρεις πρώτους αιώνες ο χριστιανισμός ήταν τόσο σοφός ή τόσο ανόητος όσο και οι υπόλοιπες ομολογίες ή σέχτες που κυκλοφορούσαν στην πιάτσα.

4.
Επειδή επαναλαμβάνεις συνεχώς (και σε άλλα ποστ) την παντελώς εξωφρενική άποψη για τη δήθεν ανωτερότητα των χριστιανικών αντιλήψεων, σου υπόσχομαι μια μικρή σειρά ποστ στα «μτΚ» όπου θα παρουσιάζονται ελάχιστες μόνο από τις πολλές χοντράδες που περιέχονται στην Καινή Διαθήκη. Για να δούμε χειροπιαστά το «θαυμαστό» επίπεδο του χριστιανισμού, όπως εκφράστηκε εκείνον τον καιρό και συγκρούστηκε με τις άλλες ομολογίες (και ισχύει ακόμα - για την καινή Διαθήκη μιλάμε)

5.
Ήταν, λες, μια κρίση του ελληνισμού ηλικίας 500 χρόνων, από τον καιρό του Αλέξανδρου. Προς στιγμήν ας δεχτούμε πως ήταν. Τι έγινε, λύθηκε ξαφνικά αυτή η κρίση; Ξεπεράστηκε η κρίση του ελληνισμού κατά τη διάρκεια των βυζαντινών 11 αιώνων; Πως εκφράστηκε αυτό; Είχε κάποια επίπτωση στην ειρήνη, βελτίωσε τον καθημερινό βίο, εξομάλυνε εσωτερικές αντιθέσεις, ενίσχυσε τον ελληνισμό, απαλλάχτηκαν οι άνθρωποι από το φόβο των δαιμόνων, τη θρησκοληψία, τη μαγεία, τους εξορκισμούς, την εκμετάλλευση; Παγιώθηκε, έστω ένα και μοναδικό, θρησκευτικό σώμα με στοιχειώδη ευπρέπεια; Βελτιώθηκε η εκπαίδευση, η υγιεινή, ο καθημερινός τρόπος ζωής; Έβαλε κανείς χέρι στους κάθε λογής ισχυρούς; Αποκαταστάθηκαν στο ύψος της κλασσικής Ελλάδας η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η λόγια ποίηση; Ανυψώθηκε η πολιτική ζωή και οι θεσμοί; Έγινε καμιά εφεύρεση σε ολόκληρους 11 αιώνες, εκτός από το υγρόν πυρ; Καλλιεργήθηκε η ιστορική μνήμη, που να αναδεικνύει τους Έλληνες προγόνους ως μεγάλους νικητές κατά των Περσών; Έγιναν πιο ευτυχισμένοι οι Έλληνες, ο βίος τους πιο εορταστικός, πιο πολύχρωμος και ανάλαφρος;

6.
Γνωρίζουμε πως άλλα έγιναν – τα έχω ήδη αναφέρει και δεν επανέρχομαι. Με κρίση ή χωρίς, ο αρχαίος ελληνισμός που άκμαζε επί αιώνες σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο, αυτός που είχε δημιουργήσει πόλεις σαν την Αλεξάνδρεια και την Αντιόχεια, οδηγήθηκε στην οριστική του εξαφάνιση, περί τον έκτο αιώνα – οπότε έπαψε αυτομάτως να τον ταλαιπωρεί οποιαδήποτε κρίση.

7.
Πάντοτε και παντού οι πολιτισμοί, οι κοινωνίες, οι λαοί, βρίσκονται σε «κρίση», για αυτό και η ιστορία βρίσκεται σε κίνηση. Είναι εξαιρετικά αφελής όποιος ισχυρίζεται πως ξαφνικά παρουσιάζεται «κάτι» (από τον ουρανό) και η κρίση αίρεται, ως δια μαγείας. Αυτή είναι καλή άποψη, ίσως, για μέτριους θεολόγους που απευθύνονται σε ειδικό κοινό, αλλά δε μπορεί να σταθεί σε άλλα ακροατήρια.

8.
«Η κρίση, πάνω απ’ όλα, ήταν μια κρίση κοσμοθεωρίας και πολιτισμού» λες, συμφωνώντας με τον Ζιάκα. Η φράση υπονοεί ότι επιλέγοντας τη σωστή κοσμοθεωρία και οικοδομώντας έναν αντίστοιχο πολιτισμό (δεχόμενοι δηλαδή το χριστιανισμό, για τον οποίο, ως γνωστόν, προνόησε …ο Θεός!), η κρίση θα ξεπεραστεί. Αμ δε! Μακάρι να ήταν τόσο απλά τα πράγματα, όσο υπονοεί αυτή η απλοϊκή προσέγγιση.

9.
Η οποία έχει και δυο αναπόφευκτα παρεπόμενα, ας τα ξαναδούμε: α. ο χριστιανισμός υπήρξε η απάντηση στην κρίση του ελληνισμού, και β. η κρίση ξεπεράστηκε μετά την επικράτηση του χριστιανισμού. Ο Θεός, με άλλα λόγια, το έβαλε αμέτι μουχαμέτι και έβγαλε τους Έλληνες από την κρίση!

10.
(Ο Ζιάκας ισχυρίζεται ότι έτσι ο ελληνισμός κρατήθηκε στην πρωτοπορία του πολιτισμού «για άλλα χίλια χρόνια»! Εδώ είναι η κατάλληλη στιγμή για ν’ αρχίσουν τα ανέκδοτα με τον Τοτό…)

11.
Τα λάθη είναι αναμενόμενα, όταν προσπαθεί κανείς να κατανοήσει μια ιστορική αλλαγή, χωρίς να έχει ήδη ακλόνητες βεβαιότητες –δεδομένα στο κεφάλι του. Στη δεύτερη περίπτωση η προσπάθεια προσαρμόζεται στις προτηγανισμένες πατάτες: ο χριστιανισμός βοήθησε τον ελληνισμό να ξεπεράσει την κρίση κλπ κλπ, (όπως μας τα είπε ο Ζιάκας και μας τα επανέλαβες εσύ). Και γιατί να γίνει έτσι; Μα, εξαιτίας της ανωτερότητας του χριστιανισμού (είπαμε, τον σχεδίασε ο ίδιος ο Θεός!) έναντι όλων των κοσμοθεωριών, ομολογιών, φιλοσοφικών ρευμάτων κλπ που διέτρεχαν τον ελληνιστικό κόσμο. Αν ξεκινάς με αυτό το δεδομένο, ωραία έρευνα και ανάλυση θα κάνεις, φίλε bfo! Εξαιρετική!

12.
Ένας αυτοκράτορας φυσικά και κάνει τη διαφορά – δε χρειάζεται να σκέφτεσαι με όρους «συνομωσιολογικής λογικής» για να το καταλάβεις αυτό. Αρκεί να είσαι σε θέση να σκέφτεσαι χωρίς προαποφασισμένα συμπεράσματα, και να αξιολογήσεις τι ακριβώς ήταν ο αυτοκράτορας εκείνα τα χρόνια και ποιες δυνάμεις (πάσης φύσεως) συγκέντρωνε στο πρόσωπό του. Υπήρχε, ισχυρίζεσαι, περίπτωση χριστιανικής μονοκαλλιέργειας, χωρίς το προαπαιτούμενο η απαίτηση αυτή να υποστηρίζεται από την αυτοκρατορική ισχύ; Ας σοβαρευτούμε λίγο… Όσο για τον αναφερόμενο «δαυλό» καλύτερα να μην το πω – αυτό που αυθόρμητα σκέφτομαι…

13.
Ο χριστιανισμός είναι δυϊστικός (Κόσμος / Θεός έξω από τον Κόσμο, εντελώς ανεξάρτητος από αυτόν, δημιουργός του Κόσμου, αθάνατος – αντίθετα με τον Κόσμο) για κάθε λογικό άνθρωπο. Για τους χριστιανούς δεν είμαι σίγουρος, καμιά φορά ορισμένοι είναι πραγματικά πολύ κουφά άτομα…

14.
Ο «οικουμενισμός» του χριστιανισμού δεν είναι παρά η μετάλλαξη /προσαρμογή της θεωρίας του «περιούσιου λαού» των Εβραίων. Όταν ξεκουφαθείς, bfo, μπορείς να προτείνεις κάποιον καλύτερο όρο – ή έστω μπορείς να προσπαθείς να ερμηνεύσεις μια φράση, σύμφωνα με το πνεύμα αυτού που έγραψε ολόκληρο το κείμενο που σχολιάζεις και όχι όπως σε βολεύει.

15.
Ουδέποτε αντιμετώπισα τον ελληνισμό ως θεωρία. Η παρερμηνεία τόσο του Ηλία όσο και του κατόχου του παρόντος ιστολογίου είναι προφανής και ανάξια για οποιονδήποτε σχολιασμό. Παρακαλώ, σοβαρευτείτε, αμφότεροι!

16.
Για ένα χριστιανό όπως εσύ (όχι με θεολογικό κύρος, όπως ο Ιωάννης Ρωμανίδης – ας πούμε - που ισχυρίζεται ακριβώς το αντίθετο) ο χριστιανισμός και ο Γιαχβισμός δεν έχουν καμιά ιδιαίτερη συνάφεια. Επειδή ούτε τους σοβαρούς θεολόγους μπορεί να εμπιστεύεται ο λογικός άνθρωπος, μπορεί από μόνος του να το διαπιστώσει, αρκεί να σκέφτεται χωρίς προ-καθορισμένα συμπεράσματα: έχουν και παραέχουν σχέση! Αλλά δε θα φάμε τη μέρα ασχολούμενοι με το τι κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια.

17.
Σε ό,τι αφορά το πνευματικό χάλι που χαρακτήριζε τον ελληνιστικό κόσμο περί τον 3ο αιώνα, έχεις δίκιο, φίλε bfo: το κείμενό μου δεν έχει σωστή διατύπωση και δίνει λαβή για σκληρή κριτική. Mea culpa, όπως λέτε κι εσείς οι λατινομαθείς. Η δυσπιστία που περιγράφω απέναντι στα βασικά δόγματα τους χριστιανισμού (ανάσταση, πτώση του ανθρώπου κλπ) αφορά το νέο ελληνισμό, τον μετά τον 12ο αιώνα. Αφορά βέβαια και τους σύγχρονους Έλληνες – θα έχω την ευκαιρία στο μέλλον να παρουσιάσω στα «μτΚ» τις απαντήσεις που έδωσαν σε δύο τουλάχιστον σχετικές δημοσκοπήσεις, ώστε να ικανοποιηθεί και η απαίτηση του Ηλία για ποσοτικές μετρήσεις (δεν θα τον ικανοποιήσουν καθόλου οι ίδιες οι μετρήσεις)

18.
Δεν είναι καθόλου δύσκολο, bfo, να αντικρούσω τον ενθουσιασμό σου για τις πτυχές του υψηλού βίου των βυζαντινών, χρειάζομαι όμως χρόνο που δεν διαθέτω εδώ και τώρα (όλα είναι γραμμένα, άλλωστε – όποιος θέλει και μπορεί να σκέφτεται έξω από δόγματα, τα βρίσκει εύκολα). Επισημαίνω απλώς ότι: α. Βυζάντιο δεν ήταν μονάχα η Κωνσταντινούπολη. β. Η σωστή έκφραση είναι «οι δυτικοί διδάχτηκαν το πόλο από τους Πέρσες, μέσω των βυζαντινών» και γ. Αγνοώ ποιος εφηύρε το πιρούνι, η χρήση του οποίου θεωρείται από σένα ως κορυφαίο πολιτισμικό επίτευγμα. Αλήθεια, ο Περικλής και η Ασπασία είχαν πιρούνια ή ήταν εντελώς βλάχοι συγκρινόμενοι με τη Θεοφανώ και (τα ρεμάλια) τους άντρες της αυτοκράτορες του πολιτισμένου Ορθόδοξου βυζαντίου;

19.
Είναι ατυχέστατη η προσπάθειά σου να υποδείξεις ότι ασχολούμαι με το έλασσον (= υπερεξουσίες της Εκκλησίας) ενώ θα έπρεπε να ασχολούμαι με τα μείζονα θέματα: λυσσαλέος καπιταλισμός, οικονομική ύφεση, φασιστοποίηση της εξουσίας, Αμερικάνοι κλπ. Υπενθυμίζω ότι ΕΔΩ, ΑΥΤΗ τη συζήτηση είχαμε, αρχής γενομένης από τις τρεις συνεχόμενες «κοινοτοπίες» σου. Για να μην ανησυχείς όμως, με απασχολούν όσα ανέφερες και επιπλέον η γρίπη των πουλερικών, του όζοντος η τρύπα, ο χιονιάς που ενέσκυψε (και τ' αρνάκια παγώνει) και το αγωνιστικό χάλι του Παναθηναϊκού. Όταν με το καλό σε δω να ασχολείσαι στο ιστολόγιό σου με αυτά τα σοβαρά θέματα, ευχαρίστως να ασχοληθώ κι εγώ, έχοντας την ευγενή παρακίνηση από σένα. Μέχρι τότε όμως, προς τι οι φτωχές εξυπνάδες συνδικαλιστικού τύπου;

20.
(Προχθές μόλις ανέβασα την ομιλία του Πίντερ στη Στοκχόλμη - τα λέει όλα αυτά έτσι όπως δεν θα μπορούσαν να τα πουν εκατό σαν εμένα)

21.
Ωστόσο, το θέμα των θεσμικά κατοχυρωμένων εξουσιών της Εκκλησίας είναι πραγματικά σοβαρό. Είναι αδιανόητο να ρωτάμε την Ιερά Σύνοδο αν θα δεήσει να επιτρέψει την καύση των νεκρών. Είναι αδιανόητο να ορκίζεται ο Πρόεδρος της Ελλήνων/ ο δημόσιος υπάλληλος / ο φαντάρος πάνω στο Ευαγγέλιο και «εις το όνομα της Αγίας και Αδιαιρέτου και Ομοουσίου Τριάδος» (sic!). Είναι αδιανόητο να ταξιδεύει ο (νεκρός) μουσουλμάνος Έλληνας πολίτης από την Αθήνα στη Θράκη για να έχει μια αξιοπρεπή κηδεία – επειδή η ΙΕ δεν συναινεί να υπάρχει τζαμί στην Αθήνα. Είναι θλιβερός, τέλος, ο εν ψυχρώ προσηλυτισμός που γίνεται στα παιδιά μας (και στα δικά μου, παρά τη θέλησή μου) στο σχολειό τους - και με δικά μου έξοδα!(σχετικό ποστ, προσεχώς στα «μτΚ»)

22.
Αν όλα αυτά (και κάμποσα ακόμα) δεν είναι σοβαρά για σένα, καλώς, μην ασχολείσαι. Αν όμως θέλεις ανθρώπους γύρω σου για αυτά που εσύ αξιολογείς ως σοβαρά – μην τους βάλεις να σταυροκοπιούνται πριν ασχοληθούν με τη φασιστοποίηση της κοινωνίας, για παράδειγμα, γιατί οι πολλοί θα λακίσουν γρήγορα και θ’ απομείνεις με ελάχιστες αριστερές θεούσες και (όσο δεν υπάρχει ζόρι - όλοι αυτοί στο ζόρι θα λακίσουν, αναζητώντας τους φυσικούς τους εκφραστές) με κάμποσους ακροδεξιούς θρησκευόμενους ή άσχετους που χαζεύουν τον «εθνικό και πατριωτικό» σου λόγο. Κάπως σαν τον φίλο μου τον Καραμπελιά, δηλαδή.

23.
Τέλος, τον Απόστολο Παύλο γιατί τον δουλεύεις τόσο άσχημα; Κοτσάρεις το τσιτάτο του στο παρόν κείμενο και πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις, τον απαρνιέσαι στης Μιραντολίνας για λίγο μαλλί της γριάς: το άκρον άωτον του οππορτουνισμού!


έχω σκάσει στα γέλια με τον Παύλο και το μαλλί της γριάς:-)


Ἀπὸ ποῦ νὰ ἀρχίσει καὶ ποῦ νὰ τελειώσει κανεὶς...

Μικρὸ δεῖγμα...

(Τὰ ἐξηγεῖ βεβαίως ἐπαρκῶς τὰ νομικὰ ζητήματα καὶ ὁ ἐ.τ. ἀντιπρόεδρος τοῦ Σ.τ.Ἐ., Τάσος Ἰ. Μαρίνος, στὸ τεῦχος Δεκ. τοῦ περιοδικοῦ «Εὐθύνη» (βλ. τὸ ἄρθρο του, «Οἱ νέοι ἀντιδραστικοὶ καὶ ἡ Ἐκκλησία»).)

Είναι αδιανόητο να ρωτάμε την Ιερά Σύνοδο αν θα δεήσει να επιτρέψει την καύση των νεκρών.

Ψευδές. Δὲν ὑπάρχει νόμος ποὺ νὰ τὴν ἀπαγορεύει, ἀλλὰ οὑδεὶς ἰδιώτης ἐπιθυμεῖ νὰ ξοδεύσει χρήματα γιὰ κρεματόριο, χωρὶς νὰ ἔχει πελατεία. (Οἱ ὑπέρμαχοι τῆς καύσεως θέλουν κρατικὰ κρεματόρια, τὰ ὁποῖα νὰ πληρώνουν οἱ χριστιανοὶ μὲ τοὺς φόρους τους.)

Είναι αδιανόητο να ορκίζεται ο Πρόεδρος της Ελλήνων/ ο δημόσιος υπάλληλος / ο φαντάρος πάνω στο Ευαγγέλιο και «εις το όνομα της Αγίας και Αδιαιρέτου και Ομοουσίου Τριάδος»

Δὲν εἶναι ἀδιανόητο· εἶναι πολυχιλιετὴς ἀρχαία Ἑλληνικὴ (καὶ νεωτέρα, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ἀγῶνος) παράδοσις. (Καὶ, πλὴν τοῦ Προέδρου, δὲν εἶναι καὶ ὑποχρεωτικό, ἄλλωστε.) «...Ἵστορες θεοὶ τούτων», ὡρκίζοντο οἱ Ἀθηναῖοι ἔφηβοι λαμβάνοντας τὰ ὅπλα στὸ ἱερὸν τῆς Ἀγλαύρου. (Εἴμεθα πόλις κατείδωλος, ποὺ λέγει καὶ ὁ μέγας Παῦλος· τὶ νὰ κάνουμε!)

Είναι αδιανόητο να ταξιδεύει ο (νεκρός) μουσουλμάνος Έλληνας πολίτης από την Αθήνα στη Θράκη για να έχει μια αξιοπρεπή κηδεία – επειδή η ΙΕ δεν συναινεί να υπάρχει τζαμί στην Αθήνα.

Ψευδές. Ἔχει ἤδη συναινέσει (καὶ ἔχει προσφερθεῖ νὰ προσφέρει καὶ τὸ οἰκόπεδο ἀκόμη, ἔχω τὴν ἐντύπωση). Ἐκεῖ ποὺ ἔχει διαφωνήσει, εἴναι α) ἡἀνέγερση τοῦ τεμένους στὴν διεθνὴ πύλη τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους (περιοχὴ ἀεροδρομίου) (φυσικὰ καὶ οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς ἀντιδροῦν), καὶ β) ἡ ἴδρυση ἐλεγχόμενων ἀπὸ σαουδάραβες σχολῶν ταλιμπάν. (Περιέργως οἱ «προοδευτικοὶ ἀρνοῦνται στὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος τὸ δικαίωμα νὰ λειτουργεῖ σχολές, ἀλλὰ ὄχι στοὺς ἰσλαμιστὲς σαουδάραβες...)

Είναι θλιβερός, τέλος, ο εν ψυχρώ προσηλυτισμός που γίνεται στα παιδιά μας (και στα δικά μου, παρά τη θέλησή μου) στο σχολειό τους - και με δικά μου έξοδα!

Δὲν εἶναι θλιβερός, εἶναι ἡ ἀνατροφή, πού, διὰ τοῦ σχολείου, ἐπιλέγουν νὰ δίνουν οἱ ἴδιοι οἱ γονεῖς στὰ παιδιά τους (ὅπως καὶ τὸ Σύνταγμα ὁρίζει). Ἐὰν εἴμαστε ἰνδονήσιοι, θὰ διδάσκαμε τὴν ἰνδονησιακὴ ἱστορία, γεωγραφία καὶ θρησκευτικὴ παράδοση. Τώρα εἴμαστε Ἕλληνες καὶ διδάσκουμε τὴν Ἑλληνικὴ ἱστορία, τὴν Ἑλληνικὴ γεωγραφία καὶ τὴν Ἑλληνικὴ θρησκευτικὴ παράδοση. Ἐπειδὴ βεβαίως εἴμαστε καὶ ἐλεύθερη θρησκευτικῶς πολιτεία (ἀντίθετα ἀπὸ τὴν ἀρχαῖα Ἑλλάδα, καλῶς ἤ κακῶς), μποροῦν ὅποιοι θέλουν νὰ ἱδρύσουν καὶ ἰδιωτικὰ σχολεῖα, μὲ δικά τους ἔξοδα. (Πάντως καὶ οἱ χριστιανοὶ ὑποχρεοῦνται νὰ συντηροῦν τὶς κρατικὲς κλινικὲς ποὺ κάνουν ἐκτρώσεις, καὶ ἄλλα πολλά, σημειώνει ὁ «κατὰ τῆς ἀρχαιοπληξίας» συγγραφεύς...)


Μια και αναφέρατε τον Sammy Davies Jr, να σας θυμίσω τους Αιθίοπες Εβραίους, τους Abayudaya στην Ουγκάντα, και αλλού στην Αφρική ( ας θυμηθούμε και την ιδιάζουσα περίπτωση Alpha Blondy, στην Ακτή του Ελεφαντοστού). Αυτά χωρίς να διαφωνώ καθόλου με την ουσία του 95% (είδατε ακρίβεια στα ποσοστά;) όσων γράφετε.


Με το 95% δε διαφωνείς καθόλου... Γιατί, βρε Κουκ; Εκείνο το αποδέλοιπο 5% τι σου 'φταιξε δηλαδή;

Και μια και το ανέφερες, ΤΙ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ, σε τι συνίσταται αυτό το περίφημο 5%;

Δώσε μας ένα παράδειγμα (δε λέω δύο, μάλλον δε χωράνε 2 διαφωνίες στο 5%...)

Ειλικρινά, έχω μεγάλη περιέργεια...


Ομολογώ ότι δεν έχω τα κότσια Πάνο, να εμπλακώ στη συζήτηση. Την παρακολουθώ όμως, όπως θα το ήθελες. Με τυπωμένες τις παρεμβάσεις του καθένα, με τυπωμένα τα σχόλια. Επιβάλλεται άλλωστε, αφού τη μια είμαι δω, την άλλη εκτός, σε μέρη χωρίς πρόσβαση στο δίκτυο. Επιπροσθέτως, με ταλαιπωρούν φίλοι κι εχθροί. Για τις (ενδεχόμενες, είναι ο σωστός προσδιορισμός) διαφωνίες μου, μια ελάχιστη αναφορά: νομίζω ότι ο bfo δεν χρησιμοποιεί και για την εποχή μας, τα ίδια λεπτεπίλεπτα εργαλεία ανάλυσης, τον ίδιο εκλεπτυσμένο τρόπο σκέψης. Αδικεί, υποψιάζομαι, τους συγχρόνους του. Αλλά, αρκετά...


"με ταλαιπωρούν φίλοι κι εχθροί" εκτός διαδικτύου. Συγχωρέστε με, bfo.


Κουκουζέλη, σε διαβεβαιώνω πως ο bfo χρησιμοποιεί τα ίδια ακριβώς εργαλεία για το τότε και για το τώρα, αλλιώς θα ήταν ανακόλουθος - κι εγώ δεν είδα τέτοιο πράγμα...

(Απλώς, το "τώρα" το γνωρίζεις καλά - και η "χειρουργική" του δε γίνεται το ίδιο εύκολα πιστευτή...)


Παλιά η συζήτηση αλλά άκρως ενδιαφέρουσα. Τον θυμό του Πάνου δεν τον κατανοώ, συνήθως είναι ήρεμος - όχι σαν κι εμένα - τί έπαθε άραγε τότε; Του χάλασαν την αχριστιανική ελληνικότητα που αντιπαραθέτει στους ζιακικούς-γιανναρικούς (και αρδηνικούς) και χαλάστηκε; Τέλος πάντων, τον συγχωρώ διότι ψέγει ορθά το Ζιάκα αναφορικά με τις σχεσιολογίες του. Πάντως
1. ισχυρίζεται πως υπήρχε εναλλακτική του χριστιανισμού. Φυσικά και υπήρχε, όπως τώρα υπάρχει η περίπτωση να γίνει η δικτατορία του προλεταριάτου. Τότε η εναλλακτική ήταν να κερδίσουν, μέσω της προσωπικής θρησκείας του Ιουλιανού και των θεουργών του, θεωρίες πολύ πιο αν-ελληνικές από ό,τι ο χριστιανισμός. θεωρίες προερχόμενες από την υπερδύναμη-ιστορικό εχθρό των Ελλήνων, τους Πέρσες. οι οποίοι έμειναν ανεπηρέαστοι, πολύ περισσότερο από ό,τι οι Εβραίοι, από την κλασσική αρχαιότητα και θα άφηναν συνεπώς στο έλεος του Μίθρα τα συγγράμματα των αρχαίων.

2.Αναρωτιέται αν όλα έγιναν καλά με την επικράτηση του χριστιανισμού. αυτό είναι τόσο αφελές όσο να απορρίπταμε την μαζική δημοκρατία χάριν της μοναρχίας επειδή δεν έχουμε πλέον, συνήθως, αριστουργηματικά έργα όπως επί των πεφωτισμένων δεσποτών-μοναρχών, αλλά μεταμοντέρνο κιτς.

3. Διαπράττει μέγα λάθος αναφερόμενος σε εξαφάνιση του Ελληνισμού τον 6ο μ.Χ. αι. Προφανώς ο γλωσσικός εξαραβισμός των ελληνιστικών πόλεων και της Μ. Ανατολής έγινε από τους χριστιανούς. Οι εισβολές Αράβων-Βουλγάρων-Σλάβων και η συνεπακόλουθη συρρίκνωση της αρχαίας πόλης είναι άγνωστα για τον Πάνο φαινόμενα. Ήρθε απλώς ο χριστιανισμός και εξαφανίστηκε ο κλασσικός ελληνισμός (που βεβαίως-βεβαίως δεν είχε φθαρεί). τι άλλο θα ακούσει κανείς.

4. Τόσο ο Πάνος όσο και οι ιδεολογικοί εχθροί του ασχολούνται με αν πράγματι ήταν θεϊκό σχέδιο ο εκχριστιανισμός. συζητήσεις πάνω σε τέτοια θέματα δε γίνονται. είτε το δέχεσαι είτε όχι. δεν μπορείς να το αρνηθείς "επειδή..".

5. ο Πάνος θα έπρεπε να (ξανα)διαβάσει λίγο Κορδάτο, ο οποίος βεβαίως διαφωνεί μαζί του για το θέμα της επίδρασης του Κωνσταντίνου. Βέβαια από τη μία ισχυρίζεται ότι ένας κωνσταντίνος κάνει τη διαφορά κι από την άλλη αναφέρεται σε αοριστολογίες (για να μην τις χαρακτηρίσω αλλιώς) τύπου "ήταν θέμα χρόνου ο Ελληνισμός να ανακάμψει πολιτικά" (αν ο Κωνσταντίνος επέλεγε τη Δύση ως έδρα της αυτοκρατορίας, ποια θα ήταν η τύχη του ελληνισμού μπροστά στις εισβολές περσών (προ Ισλάμ), αράβων, σλαβοβούλγαρων κ.α. οι οποίοι θα κατακτούσαν ανενόχλητοι ΠΑΝΤΕΛΩΣ; πώς θα επανέκαμπτε πολιτικά ένας τέτοιος ελληνισμός;), ενώ από την άλλη είναι ζήτημα νομοτέλειας η επανάκαμψη του υστερορρωμαϊκού ελληνισμού.
Όπως και να 'χει: ο Πάνος αγνοεί επιδεικτικά (τον συμφέρει άλλωστε), οταν μας λέει ότι "ένας αυτοκράτορας (και δη ο Κων/νος) αρκεί", τους σκληρούς αγώνες εθνικών-μη ορθοδόξων-ορθοδόξων ώς τα 420 (εθνικοί-χριστιανοί) και ώς τα 840 (μη ορθόδοξοι-ορθόδοξοι) για την εύνοια του κράτους. το νόστιμο είναι ότι αποδίδει μόνο στον ορθόδοξο χριστιανισμό κατηγορίες για άλωση του ρωμαϊκού κράτους αλλά διόλου δεν τον ενδιαφέρει η προσπάθεια των εθνικών ή των αιρετικών να κρατήσουν στα χέρια τους ή να κατακτήσουν αντίστοιχα το κράτος. κρίνει έτσι χωρίς ενδιαφέρον για την τοτινή αντίληψη περί σχέσεων θρησκείας-κράτους, μονόπλευρα τους ορθόδοξους. και, όπως πάντα, με εχθρική διάθεση, κρυβόμενη βέβαια πίσω από έναν δήθεν αγνωστικισμό (για την πολεμική λειτουργία του οποίου του συνιστώ να διαβάσει λιγάκι Κονδύλη - τον οποίον συνιστά στους καραμπελιακούς κατά τα άλλα).

6. Ο Πάνος ενοχλείται από τον δυισμό του χριστιανισμού (όπως ορίζει αυτός τον δυισμό) αλλά θεωρεί λίγο-πολύ τους μονοφυσίτες και τους άλλους δυιστές-μανιχαϊστές ως ηρωομάρτυρες του ελληνισμού στη μάχη τους κατά του εβραϊκού χριστιανισμού.

7. Ο Πάνος συγχέει τον οικουμενισμό μιας μερίδας των εβραίων (εβραίοι προφήτες) με τον εβραϊκό εθνικισμό και την κυρίαρχη ερμηνεία (μη προφητική) της ΠΔ αναμεταξύ των εβραίων. Γι' αυτό νομίζει ότι υπήρξε μια μετάλλαξη από τον εβραϊσμό στον χριστιανισμό. αφού σωστά επικρίνει τον Ζιάκα, θα έπρεπε να αναγνωρίσει την ορθότητα της διάκρισης των επιμέρους εθνικών παραδόσεων. Οι προφήτες ήταν οικουμενικοί, η κυρίαρχη ιουδαϊκή παράδοση όχι. Συνέχεια της οικουμενικότητας των πρώτων ο χριστιανισμός, όχι μετάλλαξη της άποψης των φαρισαίων.

8. Ο Πάνος, όπως κι άλλοι παρατήρησαν, ερμηνεύει την αρχαία θρησκεία-θεολογία και τις απόψεις των τοτινών ανθρώπων ως κάτι ενιαίο, προκειμένου να το αντιπαραθέσει στον εβραϊκό χριστιανισμό, στον οποίο άλλωστε (τάχα) δεν πίστεψαν οι Έλληνες.

9. Για τις υπερεξουσίες της Εκκλησίας με κάλυψε ο Καλλίμαχος. Είναι εξοργιστικό να γίνεται αντιεκκλησιαστική επίκληση της προχριστιανικής ελληνικότητας στην οποία, όσο κι αν το αποκρύβει ο Πάνος σκόπιμα ή λόγω άγνοιας, η θρησκεία έπαιζε τεράστιο ρόλο και μάλιστα δίωξε τους φιλοσόφους. για ποια αρχαιοελληνικότητα (στη νεοελληνική της εκδοχή) μιλά και ενθουσιάζεται υπέρ αυτής ο Πάνος; για την κατά φαντασία του μη θρησκευτική, μή μισαλλόδοξη, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του, αρχαιοελληνικότητα; Τέτοια δεν υπήρχε. πολύ πιο συνεπείς είναι όσοι θα υποστήριζαν, προκειμένου να γίνουμε "πιο έλληνες", να επανέρθει η αρχαία θρησκεία, παρά όσοι υποστηρίζουν τις μπαρούφες της φανταστικής τους άθρησκης (κατά κύριο λόγο) ελληνικότητας.