Η παπάρα της εβδομάδας

Τέτοιου επιπέδου ανάλυση μόνο από γάλλους, και δη κοινωνιολόγους, θα μπορούσαμε να απολαύσουμε:

Η συμβολική τάξη του δημόσιου λόγου των Δυτικών κοινωνιών έχει περάσει από μια δομή νευρωτική σε μια δομή ψυχωτική. Μια δομή όπου το άτομο αποκτά μια σχέση συγχωνευτική με την εξουσία, την οποία ενσαρκώνει πλέον η φιγούρα της Μεγάλης Μητέρας. Απόδειξη; Η προεκλογική παρουσία της Σάρα Πέιλιν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτό υποστηρίζουν, χρησιμοποιώντας ένα λεξιλόγιο κατάφορτο ψυχαναλυτικών δανείων , οι κοινωνιολόγοι Jean-Claude Paye και Tülay Umay, με αφορμή τον θόρυβο που ξεσήκωσε η εμφάνιση της Ρεπουμπλικανής υποψήφιας για την αντιπροεδρία της υπερδύναμης.
Απο εδώ.

Σκανδαλολογίες

1.

Ολη αυτή η συζήτησι περί βυζαντινών χρυσοβούλων είναι εκ του πονηρού. Τα χρυσόβουλα εχουν νομική ισχύ, οι οθωμανικοί τίτλοι επίσης. Το νομικό καθεστώς δέχεται την συνέχεια του κράτους. Είναι εκ του πονηρού γιατί τα αρνούνται σαν αρχαία ή παλιά για να ορίσουνε την Ελλάδα με ηλικία μόλις 150 χρόνων -όπως γράφουνε στις ιστορίες τους. Τα δικαστήρια τα δέχονται, τα ευρωπαϊκά δικαστήρια επίσης.

Τα δε μοναστήρια μπορούνε να έχουνε περιουσία. Αν εγώ αφήσω τα κτήματά μου σε ένα μοναστήρι, το δηλώνω ρητώς και δεν θέλω να το αρπάξη κανένας βλαχοδήμαρχος. Οσες φορές τα μοναστήρια καταφύγανε στην δικαιοσύνη δικαιώθηκαν. Το ίδιο από τα ευρωπαϊκά δικαστήρια -τα οποία άλλωστε δικάζουνε με τίτλους από την εποχή του Καρλομάγνου.

Αν η ιστορία του Βατοπεδίου είναι σκάνδαλο οικονομικό δεν με ενδιαφέρει. Είναι σκάνδαλο συνηθισμένο και καθημερινό που καμία σχέσι δεν έχει με απάτες όπως του Χρηματιστηρίου και των Ολυμπιακών Αγώνων -σκάνδαλα που άλλαξαν την φυσιογνωμία της χώρας.

Αν είναι σφάλμα μοναχικό -αυτό είναι άλλη ιστορία.


2.

Η απάτη του χρηματιστηρίου επί Σημίτη βουτηξε 22 δισεκατομμύρια ευρώ -έφαγε όλες τις οικονομίες και τις καταθέσεις του κόσμου- και εξ αυτού προέκυψε η έκρηξι των δανείων και των καρτών.

Αυτή η απάτη άλλαξε την φυσιογνωμία της χώρας -δημιούργησε νέες οικονομικές συνθήκες που θα βαστήξουνε για δεκαετίες.

Η απάτη των Ολυμπιακών Αγώνων -ήταν η χαριστική βολή. Με πολλαπλές οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις -γνωστές, μην τις γράφω. Αυτή η απάτη άλλαξε την φυσιογνωμία της χώρας.

Η απάτη του Βατοπεδίου δεν είναι παρά μία μικρή, καθημερινή, συνηθισμένη απάτη, παρόμοια με αυτές που συμβαίνουνε κατά δεκάδες την ώρα αυτή που διαβάζεις . Δώσανε 10 οικόπεδα που κοστίζανε 5 και πήρανε 10 οικόπεδα που κοστίζανε 15. Απάτη, όμως οικονομικά και πολιτικά ασήμαντη, απάτη του κοινού ποινικού δικαίου.

Με τέτοια σκάνδαλα -Ζαχόπουλος και Βατοπέδιον- προσπαθεί το πασοκ του κακομοίρη του Γιωργάκη να έρθη στην εξουσία -δηλαδή ποτέ. Γιατί ο κόσμος θυμάται, έχει μέτρο και διάκρισι.

3.

Τα αληθινά «σκάνδαλα» δεν δημοσιεύονται.

Τα άλλα τα ονομάζουνε σκάνδαλα για να τα παρουσιάσουνε σαν κάτι έκτακτο. Τα σκάνδαλα δεν είναι εκτακτες παρεκτροπές - είναι δομικά στοιχεία του συστήματος. Το σύστημα παράγει διαρκώς «σκάνδαλα».

Η πώλησι της Ολυμπιακής είναι αληθινό σκάνδαλο. Η πώλησι των Ταχυδρομείων και των Τραίνων. Η πώλησι των Τηλεπικοινωνιών. Η οικονομική απογύμνωσι των Πανεπιστμίων -ώστε να πλακώσουνε τα ξένα. Το περιεχόμενο της σχολικής παιδείας -κατασκευασμένης έτσι ώστε να παράγη φθηνούς εργάτες. Οι εργατικοί νόμοι - η ενοικίασι και η επινοικίασι ανθρώπων -σε σύγχρονα σκλαβοπάζαρα. Η υφαρπαγή των Ταμείων -η κατάστασι
της δημόσιας περίθαλψις.

Αυτά είναι τα αληθινά σκάνδαλα. Και φυσικά - αυτά δεν συζητούνται -δεν προβάλονται - δεν δημοσιεύονται - δεν οδηγούνται στον εισαγγελέα. Δεν προβάλονται επειδή όλα τα πολιτικά κόμματα -νδ, πασοκ και σύριζα- συμφωνούνε σε όλα και συναπαρτίζουν ένα οριζόντιο επίπεδο εξουσίας που ελέγχει τα πάντα - εφημερίδες, τηλεοπτικούς σταθμούς, δημοσιογράφους και τα 3/4 των διαδικτυακών μπλόγκ.

Εφ όσον λοιπόν στα ουσιαστικά -στα βασικά- συμφωνούνε οδηγούνε τον δημόσιο διάλογο στα ανώδυνα για το σύσημα -στα ασήμαντα. Στις γκόμενες του Ζαχόπουλου, στα ακριβά ρούχα και τα παπούτσια της Ζαχαρέα, στα οικόπεδα του Βατοπεδίου, στις ιδιοτροπίες του Τατούλη.

Μεταμορφώνουνε τον διάλογο σε μεσημεριανάδικο.

Α. Φ.

Ανακολουθίες...

Για όσους δεν γνωρίζετε αγγλικά, υπάρχει μια πρόχειρη μετάφραση εδώ.

Τι γκρινιάζεις ωρε Old Boy;

Ορίστε, αποφασιστικά βήματα κατά της διαφθοράς έκανε η κυβέρνηση:

Στην κατάργηση της Ανεξάρτητης Αρχής για την καταπολέμηση του "βρώμικου" χρήματος προχωρά η κυβέρνηση, γεγονός που συνεπάγεται την απομάκρυνση ουσιαστικά του επικεφαλής της Αρχής, Γιώργου Ζορμπά.

Κύκλοι του υπουργείου Οικονομίας επισημαίνουν ότι η κατάργηση της Αρχής γίνεται μετά τις έντονες πιέσεις της Κομισιόν για την εναρμόνιση της ελληνικής με την κοινοτική οδηγία.
Από εδώ.

Αιδώς, Αχρείοι (02)

Η εκπομπή πολιτικού διαλόγου με τον Σκατζόχοιρο και τον Γνωμοδότη που έσπασε τα μηχανάκια της AGB, επανέρχεται:

Ρε, βάλε flash ρε συ να ακούσεις την εκπομπή!

Ούπς! Διορθώσαμε το αρχείο ήχου!

Ένα αρθράκι εδώ, ένα εκεί...

Ακόμη μεγαλύτερη πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα των Ευρωπαίων που επιθυμούν να επισκεφθούν τις ΗΠΑ πρόκειται να αποκτήσουν οι αμερικανικές αρχές, σύμφωνα με διμερή συμφωνία Ουάσιγκτον - Βρυξελλών, που βρίσκεται πολύ κοντά στην ολοκλήρωσή της.

«Κινήσεις πιστωτικών καρτών, πληροφορίες για προηγούμενα ταξίδια, ηλεκτρονικά μηνύματα, επισκεψιμότητα σε ιστότοπους και άλλα προσωπικά δεδομένα των Ευρωπαίων πολιτών είναι έτοιμη να συμφωνήσει να παρέχει η Ευρωπαϊκή Ενωση στις ΗΠΑ», αναφέρεται σε δημοσίευμα των «New York Times», που έχουν στην κατοχή τους απόρρητο έγγραφο σχετικό με τη συμφωνία. (...)
Απο εδώ.

Μετά από τόνους αρθρογραφίας προ ετών για το φλέγον ζήτημα του «προσωπικού δεδομένου» που συνιστά το θρήσκευμα στις ταυτότητες, είναι φυσικό κάτι τέτοιες ειδησούλες —δεκάδες— να περνάνε στο ντούκου.

Ο πνευματικός και πολιτικός μας κόσμος τα έβαλε με τον σκοταδισμό και νίκησε —με αυτές τις λεπτομέρειες θα ασχολούμεθα τώρα;

Αιδώς, αχρείοι (01)

Μια εκπομπή πολιτικού διαλόγου με τον Σκατζόχοιρο και τον Γνωμοδότη.

Ρε, βάλε flash ρε συ να ακούσεις την εκπομπή!

'Εξι αφελείς ερωτήσεις...

Ευρώπη θάμπωσες στο φως της δάδας
ή λιγουρεύτηκες της Μανωλάδας
τον άξιο δουλευτάρη, τον άξιο δουλευτάρη.

Θωμάς Μπακαλάκος, «Ευρώπη»

Προ µηνός έγινε το περιστατικό με τους φραουλάδες στην Νέα Μανωλάδα και την σύγκρουση τους με τους αλλοδαπούς εργάτες που διατηρούσαν με μισθούς πείνας σε συνθήκες πεονίας. Η είδηση έπαιζε σε όλες τις εφημερίδες, στα κανάλια και το διαδίκτυο.

Μερικές αφελείς ερωτήσεις. Έκτοτε:

α) Επεβλήθησαν πρόστιμα στους μεγαλό-αγρότες (αλλά και στους μικρότερους) που παραβίαζαν την εργατική νομοθεσία και απασχολούσαν παράνομα κόσμο;

β) Εξετάστηκαν οι άδειες παραμονής των αλλοδαπών, με έγκριση όσων πληρούν τις προυποθέσεις, απέλαση των υπολοίπων, κλπ;

γ) Τιμωρήθηκαν βάση του ποινικού κώδικα για τις επιθέσεις όσοι παραγωγοί (και τσιράκια τους μετανάστες) επιτέθησαν σωματικά στους απεργούς και τους παρευρισκόμενους ακτιβιστές;

δ) Εξετάστηκαν δικαστικώς ή άλλως πως οι διοικητικά εμπλεκόμενοι στο συγκεκριμένο θέμα, που υποβοηθούσαν την παρανομία ή γνώριζαν αλλά δεν έπραξαν (τοπική αυτοδιοίκηση, αστυνομία, εργασιακοί υπεύθυνοι, κλπ);

ε) Επιβλήθηκε στην συγκεκριμένη απασχόληση το κατώτατο ημερομίσθιο και όλη η λοιπή εργατική νομοθεσία (υπερωρίες, άδειες, κλπ);

στ) Εξετάστηκαν, επ' αφορμή αυτής της υποθέσης, αντίστοιχες κοινότητες παραγωγών για ανάλογες παραβιάσεις;

Όποιος γνωρίζει, ας παραπέμψει σε ανάλογα δημοσιεύματα στον ημερήσιο τύπο.

Το λέω γιατί το μόνο που ακούστηκε είναι πως παραγωγοί και μετανάστες έφτασαν σε κάποιο συμβιβασμό (π.χ. ημερομίσθιο από τα 22 στα 26 ευρώ ή κάτι παρόμοιο). Απο μερικούς, μάλιστα, αυτό χαιρετίστηκε ως νίκη του εργατικού κινήματος —μια "νίκη" κάτω ακόμα και από τα νόμιμα κεκτημένα.

Ενάντια στο Μάη

Ο κάθε πικραμένος αριστερόζ ―όπως αποκαλώ τον οπαδό της ροζέ «προοδευτικής» αριστεράς του συστήματος― βρήκε αφορμή με τα σαραντάχρονα του Μάη ώστε να βγεί να μιλήσει με περισσή νοσταλγία για την «φοιτητική εξέργερση του ’68», την «φαντασία στην εξουσία» και όλη την γκάμα των σχετικών κοινοτοπιών. Αν είχα ένα ευρώ για κάθε αφόρητο κλισέ ευαίσθητου προοδευτικού που διάβασα ή άκουσα αυτό το μήνα θα έπιανα το Μάη στις Μπαχάμες.

Σύμφωνα με την μεθοδολογία που ακολουθούσε ο Μαρξ, είναι η κατάληξη που μας δίνει απαντήσεις για τις απαρχές και όχι το αντίστροφο. Έτσι, για να καταλάβουμε τι ήταν το ΠΑΣΟΚ του ’81 αρκεί να εξετάσουμε σε τι κατέληξε ―βράστα, δηλαδή. Αντίστοιχα, για να κατανοήσουμε τι υπήρξε ο Μάης του ’68, δεν θα πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς τα συνθήματα και τις διακυρήξεις της εποχής, αλλά να δούμε την επίδραση τους στο σήμερα. Ως προς αυτό ο Μάης του ’68 υπήρξε ένα πρώτης τάξεως σχολείο και πειραματικό εργαστήρι πάνω στις νέες ιδεολογίες και τεχνικές διακυβέρνησης, που έκτοτε κυριάρχησαν.

Ο Μάης υπήρξε πράγματι η ταφόπλακα της αστικής κοινωνίας. Όχι όμως επειδή απεμπόλησε τον καπιταλισμό, αλλά επειδή εξαφάνισε, ως άχρηστους αρχαϊσμούς, όλα τα στοιχεία της αστικής ―και προαστικής― εποχής που δεν ήταν πλέον πρόσφορα σε συνθήκες μαζικής καταναλωτικής δημοκρατίας. Από αυτή την άποψη, ο Μάης υπήρξε η αφετηρία της σημερινής μας κατάντιας.

Όπως η αστική τάξη προηγήθηκε της Γαλλικής επανάστασης για να βγεί στο πολιτικό προσκήνιο μέσω αυτής, έτσι το 1968 υπήρξε η στιγμή όπου οι προυπάρχουσες μαζικοδημοκρατικές διεκδικήσεις βγήκαν στο προσκήνιο για να επεκταθούν σύντομα σε κάθε τομέα της κοινωνικής ζωής. Όσο για το επαναστατικό, πολιτικό κομμάτι της εξέγερσης του Μάη, το γεγονός δηλαδή ότι αποτελούσε πρωτίστως μια εργατική απεργία αποσιωπήθηκε με τη σιωπηρή συγκατάθεση των «ηγετών» του κινήματος, προερχόμενων κυρίως από το χώρο των πανεπιστημίων. Ως προς αυτό, το 1968 υπήρξε πράγματι το έργο μιας πρωτοπορίας, αλλά επρόκειτο για την πρωτοπορία της αστικής διαχείρισης. Μιλάμε για όλους αυτούς τους μαθηματευόμενους οργανικούς διανοούμενους (κοινωνιολόγοι, οικονομολόγοι, φιλόσοφοι, κριτικοί εως και διαφημιστές) οι οποίοι σε λίγες δεκαετίες μεταλλάχθηκαν σε πολύτιμα στελέχη της εξουσίας, μπολιάζοντας την με «αριστερή» ρητορική και know-how.

Στην Γαλλία η έννοια «soixante huitards» (εξεγερμένος του 68) κατέληξε να σημαίνει αυτόν που εξαργυρώνει τον αγώνα σε πολιτικό-κοινωνική εξουσία και φήμη (αρκεί να θυμηθούμε την πορεία του πλέον προβεβλημένου «ηγέτη» του κινήματος, Ντανιέλ Κον Μπεντίτ, από τα οδοφράγματα στα έδρανα του ευρωκοινοβουλίου). Δεν πρόκειται, βέβαια, για αποκλειστικά γαλλικό φαινόμενο. Ανάλογη «εξ’ αριστερών» περιφρόνηση φέρει στις ΗΠΑ η έννοια του «Baby Boomer», η οποία συνδυάζει τους υποτιθέμενα βιώσαντες το ελευθεριακό κλίμα της δεκαετίας του εξήντα με την μετέπειτα κυνική εμπροσθοφυλακή του Ρηγκανισμού και των άπληστων 80s —χαρακτηριστικό παράδειγμα ο ηγέτης του νεολαιίστικου κινήματος των Γίπις (Yippies) και μετέπειτα γιάπι, Τζέρυ Ρούμπιν. Στην Ελλάδα αντίστοιχο ρόλο έπαιξε, φυσικά, η περίφημη «γενιά του Πολυτεχνείου».

Ήδη οι εξεγερμένοι του Μάη γνώριζαν τι επρόκειτο να ακολουθήσει: «προσοχή, αφομοιωτές» προειδοποιούσε ένα σύνθημα της εποχής. Οι Καταστασιακοί, οι οποία αναγνωρίστηκαν αναδρομικά ως βασικοί ιδεολογικοί παράγοντες της εξέγερσης ήδη προειδοποιούσαν για το καρριερίστικο πνεύμα των «βεντετών» της εξέγερσης. Αυτό όμως είναι περιπτωσιολογία. Το σημαντικό είναι, πέρα από τις ατομικές περιπτώσεις και τους συμβιβασμούς —οι οποίοι άλλωστε αποτελούν κοινό χαρακτηριστικό όλων των επαναστάσεων―, να εντοπίσουμε τι, μέσα στις διακυρήξεις και το πνεύμα του Μάη, υπήρξε τόσο καίριο και θελκτικό για την ανάπτυξη της μετέπειτα τάξης πραγμάτων. Δηλαδή τι στα συνθήματα και τις διακυρήξεις του Μάη προσφέρονταν από μόνο του, ή με ελάχιστη βοήθεια, προς επαναφομοίωση.

Αν το «ροκ εν ρολ» και η σχετική μυθολογία ήταν αποτέλεσμα της ανάδυσης της νεολαίας ως αγοραστικής δύναμης —η οποία απαιτούσε την αναγνώριση της και, μεταξύ άλλων, πολιτισμικά προϊοντα που να την «εκφράζουν», ο Μάης του ’68 υπήρξε η άρθρωση μιας νεολαιίστικής μαζικοδημοκρατικής κουλτούρας της κατανάλωσης με πολιτικούς πλέον όρους ―δεν είναι τυχαίο ότι συνδέεται σχεδόν πάντα με το «ροκ εν ρολ». Αυτός είναι εξάλλου ο λόγος που τα συνθήματα και οι στάσεις του Μάη, από το «ζήσε χωρίς νεκρούς χρόνους» μέχρι τη «φαντασία στην εξουσία» και το «πάρτε τις επιθυμίες σας για πραγματικότητα» απετέλεσαν τόσο γρήγορα και με τόση αποτελεσματικότητα υλικό των διαφημίσεων και της μαζικής κουλτούρας.

Τι προβάλλει το «ζήσε χωρίς νεκρούς χρόνους» από μια ηδονοθηρική θεώρηση της ζωής, όπου το άτομο έχει το ρόλο του «καταναλωτή εμπειριών»; Η πολιτική δράση, οι κοινωνικές σχέσεις και η κουλτούρα γρήγορα αποπέμπονται στο πυρ το εξώτερον, αφού απαιτούν υπομονή, «νεκρούς χρόνους» και τριβή των «επιθυμιών» πάνω στην πραγματικότητα και τις επιθυμίες των άλλων. Η στροφή της δεκαετίας του ’70 στην αυτοπραγμάτωση αυτό αντιπροσωπεύει.

Ο Ζαν Κλωντ Μισεά, στο βιβλίο του «Η εκπαίδευση της αμάθειας» (εκδόσεις Βιβλιόραμα), το θέτει ως εξής:

Στην περίπτωση των συνθηκών της Γαλλίας, τα γεγονότα του Μάη του ’68 ―αν βέβαια τα εξετάσουμε από την πλευρά που έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης, δηλαδή από την κυρίαρχη πλευρά τους― αντιπροσωπεύουν την προνομιακή και εμβληματική στιγμή των σύγχρονων κοινωνιών. Υπήρξε η Μεγάλη Φιλελευθερο-Ελευθεριακή Επανάσταση, σύμφωνα με την έξοχη έκφραση του Σερζ Ζυλί (αλλά, στο στόμα του, εγκωμιαστική) που είχε αποτέλεσμα να απονομιμοποιήσει, με ένα σμπάρο και συλλήβδην, τις διάφορες μορφές της προκαπιταλιστικής κοινωνιακότητας. Στην πραγματικότητα, οι μορφές αυτές ήταν εξαιρετικά διαφορετικές ως προς την προέλευση και τη φύση τους, άνισης σπουδαιότητας, και για τους λόγους αυτούς σχημάτιζαν ένα ιστορικό και πολιτιστικό σύνολο που είναι αδύνατον να απλουστευτεί. Διακηρρύσσοντας προς πάσα κατεύθυνση τον εξισωτικό αρχαϊσμό τους, έδωσαν τα αναγκαία μέτρα για την ιστομερή εξαφάνιση τους εδώ και τώρα. Έτσι, χάρη σε μια από εκείνες της πανουργίες που απλόχερα χαρακτηρίζουν τον εμπορευματικό ορθό λόγο, η κατάλυση όλων των επικρατούντων πολιτιστικών προγραμμάτων στην αναντίρρητη εξουσία της Οικονομίας παρουσιάστηκε παραδόξως ως το πρώτο καθήκον της αντικαπιταλιστικής επανάστασης.

(...) Αποδεχόμενη ευλαβώς να υποταχθεί στις προσταγές των πιο καθαγιασμένων σύγχρονων Ιερών Δέλτων ―όπως: απαγορεύεται το απαγορεύειν― η νεολαία των νέων μεσαίων τάξεων, δηλαδή εκείνη που κυρίως κατείχε το προσκήνιο (και που δεν το εγκατέλειψε καθώς μεγάλωνε στα χρόνια) ανακάλυψε μια ελευθερία, επιτέλους, στα μέτρα της: την ελευθερία να ξεκόβει κανείς ριζικά ―το λιγότερο, ν' αλλάζει συνειδητοποίηση για τα πράγματα― απ’ όλες τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η συγγένεια, η ένταξη και γενικά μια γλωσσική, ηθική ή πολιτιστική κληρονομιά. (...)

Σε αυτές τις ριζικά νέες συνθήκες, και στην βάση της αντίστοιχης μεταφυσικής της επιθυμίας και της ευτυχίας, η Κατανάλωση, που ως εκείνη τη στιγμή δεν ήταν παρά μια ιδιαίτερη στιγμή της ανθρώπινης δραστηριότητας, έγινε επιτέλους αυτό που είναι στις μέρες μας παντού: ένας καθ' ολοκληρίαν τρόπος ζωής ―η ιδεοληπτική και παθιασμένη αναζήτηση της αέναα αναστελλόμενης απόλαυσης του ελλείποντος Αντικειμένου―, διεκδικούμενος ως τέτοιος στην πράξη και δοξολογούμενος φαντασματικά σαν μια αντικουλτούρα χειραφέτησης. Τα Πάντα και Αμέσως! Πάρτε τις επιθυμίες σας για Πραγματικότητα! Απολαύστε χωρίς αναστολές, ζήστε χωρίς νεκρούς χρόνους! και χίλιες άλλες οιδιπόδειες χαζομάρες που ταχύτατα έγιναν το βασικό υλικό των στελεχών του εμπορικού μάρκετινγκ.

(...) Δηλαδή το ιδανικό θεμέλιο πάνω στο οποίο τα μεγάλα σαρκοβόρα της βιομηχανίας, των μίντια και του χρήματος, με την συνενοχή των διεθνών θεσμών τους (Παγκόσμια Τράπεζα, ΟΑΣΑ, Οργανισμός Παγκοσμίου Εμπορίου, ΔΝΤ, κλπ) καθώς επίσης και τη συνενοχή, λιγότερο ή περισσότερο ενθουσιώδη, όλων των δυτικών πολιτικών τάξεων, ανέλαβαν να οικοδομήσουν, με όλη τους την πνευματική άνεση, μια σύνθετη κυβερνοκοινωνία, της οποίας το μόνο πρόταγμα είναι το παλαιό έμβλημα του λογιστή Γκουρναί (Gournay 1712-1759): Laisser faire, laisser passer.

Για την κυρίαρχη τάξη, λοιπόν, ο Μάης υπήρξε εκείνος ο μυθικός μήνας που τρέφει τους έντεκα ―και άλλους διακόσιους προοδευτικούς παρατρεχάμενους. Και ας μας έδωσε η εποχή εκείνη επαναστάτες του επιπέδου ενός Κον Μπεντίτ και μιας Μαρίας Δαμανάκη.

Καλό μας Ιούνιο, λοιπόν.

Ο κορέος είναι ωραίος

Αλλά ο κοριός είναι αλλιώς:

Ο γερμανικός τηλεπικοινωνιακός γίγαντας Ντόιτς Τέλεκομ (Deutsche Telekom) κατηγορείται ότι παρακολουθούσε τα τηλεφωνήματα δημοσιογράφων του οικονομικού τύπου, μελών του διοικητικού συμβουλίου και μετόχων της.

Από το γερμανικό περιοδικό Σπηγκελ (SPIEGEL)

Ευτυχώς, οι εθνικές μας τηλεπικοινωνίες είναι σε καλά χέρια.

Strawberry Fields

Εικόνες απίστευτης βαρβαρότητας και ντροπής, που αναμένεται να εκθέσουν σύντομα τη χώρα μας διεθνώς, εκτυλίχθηκαν χθες και προχθές με την προκλητική ανοχή και τη στάση της Αστυνομίας, στο «κράτος» της Νέας Μανωλάδας Ηλείας. Θύτες, οι πανίσχυροι οικονομικά «φραουλάδες» της περιοχής και θύματα δημοσιογράφοι, συνδικαλιστές του ΚΚΕ και οι «άθλιοι» εξεγερμένοι αλλοδαποί εργάτες.

(...)

Οι αλλοδαποί εργάτες την περασμένη Παρασκευή κήρυξαν γενική απεργία στα φραουλοχώραφα της Νέας Μανωλάδας και αρνήθηκαν να πάνε για δουλειά αν δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους (αύξηση του ημερομίσθιου από τα 22 στα 30 ευρώ κ.λπ.). Επισκέφθηκαν, μάλιστα, και τον νομάρχη Ηλείας, τον οποίο και ενημέρωσαν για τα προβλήματά τους και ζήτησαν την παρέμβασή του.

Προχθές το βράδυ, στελέχη του ΠΑΜΕ και του ΚΚΕ Ηλείας μετέβησαν στην περιοχή με σκοπό να συμπαρασταθούν στους αλλοδαπούς και να τους ενημερώσουν για τα δικαιώματά τους. Η παρουσία τους όμως δεν «άρεσε» στους παραγωγούς της φράουλας, οι οποίοι κινούμενοι οργανωμένα επιτέθηκαν και ξυλοκόπησαν άγρια τους συνδικαλιστές, αλλά και δεκάδες αλλοδαπούς που τόλμησαν να παρευρεθούν στη συγκέντρωση.

«Καλά που μας έσωσαν οι αλλοδαποί», λέει ο Χρ. Γιάνναρος.

«Ενημερώναμε τους αλλοδαπούς εργάτες γης, όταν ξαφνικά 60-70 άτομα, στην πλειονότητά τους παραγωγοί φράουλας, μαζί με Αλβανούς συνεργάτες τους, μας επιτέθηκαν και άρχισαν να μας χτυπούν. Μας πέταξαν κάτω και μας κλοτσούσαν και μας χτυπούσαν παντού. Είναι θαύμα που σήμερα ζούμε. Αποφύγαμε τα χειρότερα, γιατί μπήκαν στη μέση οι αλλοδαποί εργάτες και μας έσωσαν. Κι όλα αυτά μπροστά στην Αστυνομία, που δεν έκανε το παραμικρό για να μας προστατεύσει», λέει στην «Ε» ο Χρήστος Γιάνναρος, γ.γ. της Ν.Ε. του ΚΚΕ στην Ηλεία, θύμα του άγριου ξυλοδαρμού.

Από την Ελευθεροτυπία

Τα τρία κυβερνώντα κόμματα (το νυν, το πρίν και το κόμμα της οργανικής διανόησης) μας τονίζουν σε κάθε ευκαιρία την συμβολή των μεταναστών στην οικονομία.

Όπως το θέτει η Εθνική Τράπεζα σε μελέτη της: «Οι εισροές 1 εκατομμυρίου μεταναστών από τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης βελτίωσαν την ελαστικότητα της εγχώριας αγοράς εργασίας και συνεπώς το δυνητικό ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, και υποστήριξαν – μέσω της προοδευτικής ενσωμάτωσής τους στην ελληνική οικονομία – την εγχώρια ζήτηση και το ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας».

Ορίστε ένα παράδειγμα αυτής της συμβολής στην «βελτίωση της ελαστικότητας της εγχώριας αγοράς» στην πράξη. Μάζες ανειδίκευτων μεταναστών που δουλεύουν σε συνθήκες πεονίας για τους «πανίσχυρους οικονομικά φραουλάδες». Ελαχιστοποίηση του κόστους, ανταγωνιστικά προϊόντα στην «παγκοσμιοποιημένη αγορά» (μεγάλο μέρος της παραγωγής εξάγετο), βραβεία και χρηματοδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είχαμε επίσης ένα μεγάλο μάθημα πολυπολιτισμού: τα αλβανικά πρωτοπαλίκαρα των φραουλάδων εναντίων των ασιατικής προέλευσης εργατών.

Φαντάζεται μήπως κανείς προοδευτικός ότι οι δεκάδες χιλιάδες μετανάστες που συρρέουν προς την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι κάτι άλλο από ανειδίκευτοι εργάτες; Δεν πρόκειται παρά για μάζες εργατών προορισμένων να βοηθήσουν στην «υποτίμηση» εργασιακών τομέων που είχαν γίνει ασύμφοροι για τα αφεντικά. Αν απογυμνώσει κανείς τις διακυρήξεις περί πολυπολιτισμικότητας και το «αν όλα τα παιδιά της γης, απλώνανε τα χέρια» του ΣΥΡΙΖΑ, αυτό που παραμένει είναι οι γυμνές απαιτήσεις του κεφαλαίου: φέρτε μετανάστες να ανέβει η ελαστικότητα της εργασίας.

Καθώς είναι εκ των πραγμάτων αδύνατη η ελεύθερη είσοδος όλων των μεταναστών που το επιθυμούν [1], κάθε λόγος υπερ της μετανάστευσης συντηρεί στην πραγματικότητα την παρούσα κατάσταση, ενός μέγα πλήθους χωρίς δικαιώματα, χωρίς άδειες παραμονής και χωρίς διαπραγματευτικά χαρτιά, το οποίο αποτελεί μια τεράστια δεξαμενή φθηνής εργασίας. Ακόμα και η νομιμοποίηση όμως των μεταναστών, αυτό το υποτιθέμενα ριζοσπαστικό αίτημα της προοδευτικής σκέψης, δεν παύει να λειτουργεί υπερ του κεφαλαίου: ναι, μεν, το κόστος της εργασίας των μεταναστών ανεβαίνει, λόγω κατώτατου ημερομισθίου, ασφαλιστικών παροχών κλπ, αλλά ταυτόχρονα η συνολική προσφορά εργασίας αυξάνεται πληθωριστικά, πράγμα το οποίο αποτελεί, φυσικά, διαπραγματευτικό πλεονέκτημα του κεφαλαίου απέναντι σε κάθε είδους εργατικά αιτήματα.

Πιστεύει μήπως κανείς ότι τα διαλυμένα επαγγελματικά δικαιώματα της ανειδίκευτης και ημιειδικευμένης εργασίας (απλήρωτες υπερωρίες, υπάλληλοι με καθεστώς «ελεύθερου επαγγελματία», ενοικίαση εργαζομένων, απασχολήσιμοι, γενιά των 700 ευρώ, κλπ) θα αναβαθμιστούν με την ξαφνική είσοδο εκατοντάδων χιλιάδων διαθέσιμων χεριών —έτοιμων να δουλέψουν σε οποιεσδήποτε συνθήκες; Ο Μαρξ γράφει σχετικά: «Στην ολότητα τους, οι γενικές διακυμάνσεις των μισθών καθορίζονται αποκλειστικά από την αύξομείωση του αποθέματος διαθέσιμων εργατών» για να καταλήξει ότι «το σχετικό πληθυσμιακό-πλεόνασμα είναι επομένως ο άξονας στον οποίο στηρίζεται ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης εργασίας» (Το Κεφάλαιο, τόμος πρώτος).

Πέρα από την ταξική, υπάρχει επίσης η κοινωνική, η πολιτισμική και η πολιτική διάσταση. Διάλυση των ντόπιων κοινωνιών με την αύξηση της εγκληματικότητας και την δημιουργία περιχαρακωμένων γκέτο. Χρήση των μεταναστών για άμβλυνση της κουλτούρας της χώρας υποδοχής (πολιτικώς ορθά μέτρα, υποβάθμιση της εκπαίδευσης, κλπ) —αλλά και των ιδίων (π.χ. απαγόρευση της μαντήλας στην Γαλλία). Χρησιμοποίηση μεταναστών ως μοχλών «μειονοτικής» πίεσης, κλπ. κλπ. Αλλά η μετανάστευση είναι διαλυτική και για τις χώρες προέλευσης των μεταναστών: με βασικό μέρος του εργατικού δυναμικού (και βέβαια τους «εγκεφάλους» πρώτους πρώτους) στο εξωτερικό, στερούνται των δυνατοτήτων ανάκαμψης —οικονομικής, αλλά και κοινωνικής, καθώς απομένουν κυρίως τα πλέον συντηρητικά στοιχεία.

«Δικαίωμα στην μετανάστευση» δεν είναι κάτι σαν το δικαίωμα να σπουδάσεις στην Νέα Υόρκη, όπως ίσως το φαντάζονται οι προοδευτικοί τύπου Ντα Κάπο (ή οι φτωχομπινέδες αδερφοί τους, τύπου Μάνου Τσάο). Σημαίνει ό,τι και το «δικαίωμα να είσαι σκλάβος».

Η μετανάστευση, ως ιστορικό φαινόμενο με συγκεκριμένες αιτίες, δεν μπορεί να περιοριστεί με απλά πολιτικά μέτρα. Περιορισμός της μετανάστευσης σημαίνει περιορισμός των αιτιών της. Δηλαδή επανακαθορισμό της δυτικής πολιτικής απέναντι στον τρίτο κόσμο: τέλος της εκμετάλλευσης, πολιτικές ανόρθωσης και πολιτική ανεξαρτησία. Πράγμα που απαιτεί αλλαγή των ταξικών συσχετισμών και επιλογών της Δύσης και εγκατάλειψη του τωρινού προτύπου ανάπτυξης και της ιδεολογίας της προόδου. Κάτι το οποίο δεν θα ακουστεί σε κανένα «φόρουμ» —ούτε μπορούμε να το απαιτήσουμε ως διορθωτικό μέτρο από το κατεστημένο καθώς προυποθέτει την κατάλυσή του.

- - -

[1] Μπορεί κανείς βέβαια να θεωρεί ότι «όλοι οι καλοί χωράνε», και ότι επομένως δεν τίθεται θέμα ορίου στο πλήθος των μεταναστών που μπορεί να αντέξει η χώρα μας. Τον διαψεύδει όμως το ίδιο το φαινόμενο που υπερασπίζει: οι μετανάστες έφυγαν ακριβώς επειδή ήταν υπεράριθμοι στην χώρα τους, επειδή δηλαδή η οικονομία της δεν μπορούσε να τους αντέξει.

Η ιστορική εναρκτήρια ομιλία του 8ου Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ

Το 8ο Συνέδριο του Πανελλήνιου Σοσσιαλιστικού Κινήματος έκλεισε, αφήνοντας πίσω του πολλά αναπάντητα ερωτήματα για το μέλλον του κόμματος. Ένα όμως είναι ξεκάθαρρο, η εναρκτήρια ομιλία του προέδρου του κινήματος, κ. Γεώργιου Ανδρέα Παπανδρέου —γνωστού ως Γεωργάκη στις πλατιές μάζες του λαού μας—, θα μας συντροφεύει και θα μας εμπνέει για πολύ καιρό ακόμα. Πρόκειται για ένα μνημείο του λόγου, το οποίο ήδη πολλοί σπεύδουν να τοποθετήσουν κάπου ανάμεσα στον Επιτάφιο του Περικλή και τις καλύτερες στιγμές του Καναλιού 67. Θα προσπαθήσουμε, τώρα που έχει πια κατασταλλάξει μέσα μας, να μεταφέρουμε λίγο από το ύφος αυτής της μεγάλης στιγμής.

Η ομιλία άρχίζει με έναν νοσταλγικό τόνο, με τον ΓΑΠ να προσφωνεί τα παρευρισκόμμενα μέλη και φίλους του ΠΑΣΟΚ «συντρόφισσες και σύντροφοι». Για να εντείνει την σουρεαλιστική ατμόσφαιρα με πινελιές μπουρλέσκ, τονίζει ότι το συνέδριο συνιστά «μια γιορτή της δημοκρατίας».

Χωρίς να ξεχνάει τις επιταγές που απορρέουν από το διεθνές αξίωμα του, δηλαδή τη θέση του όχι μόνο ως προέδρου του ΠΑΣΟΚ αλλά και ως μάχιμου αρχηγού της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, δηλώνει με τόλμη ότι «Βρισκόμαστε σήμερα μαζί, επτά χιλιάδες μαχητές για την αλλαγή. Μαχητές για τις ιδέες μας. Μαχητές για τις αξίες μας». Στιγμές ανάτασης για κάθε επαναστατικά σκεπτόμενο αριστερό: αν ο Κάστρο κατάφερε όσα κατάφερε με καμμιά πενηνταριά άνδρες στην Σιέρρα Μαέστρα, πόσα και πόσα δεν έχουμε να ελπίζουμε από τους επτά χιλιάδες μαχητές του ΠΑΣΟΚ;

Μην θεωρήσει κανείς όμως, λόγω των μαχητικών αναφορών, ότι ο κ. Παπανδρέου μιλάει διασπαστικά. Όπως δηλώνει παρακάτω, μπορεί να αποτελούμε «διαφορετικές γενιές, διαφορετικές ιστορίες, διαφορετικές συγκυρίες» έχουμε όμως μία «κοινή συνιστώσσα, μία κοινή γραμμή, που μας ενώνει όλους». Ποιά είναι αυτή; Μα φυσικά «η ανάγκη της Ελλάδας για μια μεγάλη αλλαγή». Συνεπαρμένοι από το μήνυμα του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, δεν θα μπορούσαμε παρά να αναφωνήσουμε: «Αλλαγή, εδώ και τώρα!» (αυτό θα ήταν ένα καλό και πρωτότυπο σύνθημα στις επόμενες εκλογές, μάρτυρας της αέναης εξελίξεως του κόμματος).

Εν συνεχεία, ο ΓΑΠ, αμείλικτος απέναντι στην αδικία, στηλιτεύει συνοπτικά α) την εκτεταμένη φτώχεια β) την ανισότητα γ) Την εγκληματικότητα δ) τη στυγνή εκμετάλλευση συνανθρώπων μας, που ζουν τη βία, το θρησκευτικό φανατισμό, τις εμφύλιες συγκρούσεις, την απαξίωση και την έλλειψη βασικών δημόσιων αγαθών ε) την ξέφρενη κερδοσκοπία, στ) την υπονόμευση της δημοκρατίας από την συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια μιας νέας παγκόσμιας ελίτ, τις νέες πανδημίες που δημιουργούνται και θερίζουν λαούς η) την κλιματική αλλαγή και την καταστροφή του περιβάλλοντος. Τα δεινά, δηλαδή, που θα καταπολεμήσει η επίλεκτη ομάδα των επτά χιλιάδων μαχητών, με την γνωστή της από το 1981 αποτελεσματικότητα.

Από εδώ και πέρα, το κοινό έχει καθηλωθεί, και η στίλβη του λόγου λάμπει ανεμπόδιστη από κάθε σύμβαση. Θέμα μας πλέον, η μοίρα της ανθρωπότητας εν συνόλω, η οποία, όπως θυμίζει ο ΓΑΠ, «σήμερα έχει τεράστια αποθέματα. Αποθέματα πλούτου, αποθέματα γνώσης, έρευνας, τεχνολογίας, εμπειρίας, επιτυχίας». Πράγματι, πρόκειται για μια καίρια παρατήρηση. Τα μόνο αποθέματα που φαίνονται να εκλείπουν είναι τα αποθέματα υπομονής του ελληνικού λαού.

Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα, είναι «Πολιτική βούληση. Βούληση ν' αλλάξουμε, βούληση να υπηρετήσουμε τις αξίες μας. Γι' αυτό, εμείς, στο ΠΑΣΟΚ, είμαστε η λύση, γι' αυτό, εμείς, στο ΠΑΣΟΚ , είμαστε η ελπίδα». Σε αυτό το σημείο, ο απλός πολίτης δεν μπορεί παρά να ανακράξει μετά δέους «Είσαι η ελπίδα μας, οδήγα-οδήγα-οδήγα μας» ή κάτι παρεμφερές.

Εν συνεχεία ακολουθεί μια διακύρηξη αρχών. Σύμφωνα με τον ΓΑΠ, οι αξίες του κινήματος «συμπυκνώνονται στις έννοιες της ελευθερίας, της ισότητας, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης». Για την αδερφότητα δεν είπε τίποτα, τόνισε όμως ότι «μπορούμε να δώσουμε αξία στον Έλληνα πολίτη, δίνοντας αξία στο περιβάλλον στο οποίο ζει και εργάζεται. Μπορούμε να δώσουμε αξία στον Έλληνα πολίτη, όταν δίνουμε αξία στην Ελλάδα και στον ρόλο της διεθνώς, μια Ελλάδα των αξιών. Μία Ελλάδα των αξιών, είναι μία Ελλάδα, η οποία γνωρίζει την ποιότητα, σέβεται την ποιότητα, προάγει την ποιότητα παντού». Κάτι σαν τον οργανισμό ISO, δηλαδή.

Ταυτόχρονα ισχυροποίησε την σύνδεση του ΠΑΣΟΚ με την οικολογία, λέγοντας μεταξύ άλλων ότι «προωθούμε την συμμαχία του σοσιαλισμού και της οικολογίας. (…) Γι' αυτό και προτείνουμε τον "πράσινο φόρο" στις σημαντικές πηγές εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα». Σε αυτό το θέμα είναι γνωστή η συνεπής στάση του κινήματος από το 81 και έκτοτε, με εκατοντάδες μικρούς και μεγάλους «πράσινους φόρους».

Παράλληλα, με τόλμη που ελάχιστοι πολιτικοί άνδρες έχουν δείξει, παραδέχεται ότι ως 30-χρονο κόμμα εξουσίας, το ΠΑΣΟΚ δεν είχε κανένα πλάνο για την διάνοιξη προοπτικών στην κοινωνία και τα άφηνε όλα στην τύχη. Πρόκειται για μια υπέροχη διατύπωση: «Ξέρετε, παλιά πιστεύαμε ότι υπάρχει ένας αυτοματισμός. Κάθε νέα γενιά δηλαδή θα έχει καλύτερες προοπτικές από την προηγούμενη. Τώρα ξέρουμε, πως οι δυνάμεις που περιθωριοποιούν ή κρατούν στάσιμες μεγάλες μερίδες του πληθυσμού είναι πανίσχυρες, αλλά όχι βεβαίως τόσο ισχυρές, για να μην μπορούμε να συγκρουστούμε μαζί τους και να τις αλλάξουμε». Μετά από μια τέτοια καίρια ανακάλυψη των δυνάμεων της στασιμότητας, δεν μπορούμε παρά να ελπίσουμε ότι στα επόμενα 30 χρόνια θα βρούν και προς ποιά κατεύθυνση να τις αλλάξουν.

Με την ομιλία στο αποκορύφωμα της, ο έμπειρος ρήτωρ ΓΑΠ, επιλέγει να ρίξει κάπως τους ρυθμούς με ένα ανεκδοτάκι: «Η Ελλάδα διεκδικεί και πάλι έναν δυναμικό ρόλο στη διεθνή σκακιέρα, που θα την καταστήσει ηθική δύναμη στην περιοχή και, γιατί όχι, και στον κόσμο. Μπορούμε και το έχουμε αποδείξει. Ελλάδα με ισχυρή ταυτότητα. Με ισχυρή παρουσία. Με ισχυρή φωνή».

Η ομιλία θα κλείσει με μια συγκινητική αναφορά στην ιστορία του νέου ελληνισμού, σε αγωνιστικές στιγμές αλησμόνητες (και, ορισμένες, ανύπαρκτες, όπως η ιστορία του νέου αντιστασιακού ο οποίος εν μέσω κατοχής «σήκωσε την ελληνική σημαία στην Ακρόπολη»). Ταυτόχρονα, τονίζει ότι «είναι πάρα πολλοί εδώ από τη γενιά του Πολυτεχνείου» (όπως οι κ .κ. Λαλιώτης, Δαμανάκη, Ανδρουλάκης, Τζουμάκας) και θυμίζει ότι όπως το ΠΑΚ ιδρύθηκε απο μετανάστες και πρόσφυγες έτσι και το ΠΑΣΟΚ σήμερα εκπροσωπεί «όλες τις παραγωγικές δυνάμεις του τόπου, τον μετανάστη που ήρθε εδώ πρόσφυγας». Θυμίζουμε ότι και ο κ. ΓΑΠ έχει ζήσει την προσφυγιά, στα πανεπιστήμια και τις φάμπρικες του Καναδά, της Αμερικής και της Σουηδίας.

Πρόκειται για ένα λόγο μνημειώδη, ο οποίος αξίζει να συμπεριληφθεί κάποτε στα σχολικά βιβλία των ελληνόπουλων, αιώνιο μάθημα πολιτικής και ακεραιότητος, κτήμα ες αεί, πλάι στα ήδη υπάρχοντα κείμενα των κ.κ. Νίκου Δήμου, Κώστα Σημίτη, Χριστίνας Κουλούρη, Γκάζμεντ Καπλανί και άλλων.

Il ya trop d'argent, Aris

Ποιός είπε ότι οι πνευματικοί άνθρωποι σιωπούν;

Μια χαρά είναι οι άνθρωποι, και αν δεν μιλάνε για τα ασήμαντα προβλήματα που ενοχλούν τον μέσο έλληνα, είναι παραταύτα πάντα έτοιμοι να προστατεύσουν τον απλό πολίτη που διώκεται.

Να, δείτε αυτή την είδηση:

Αυτή είναι η ελληνικη μεγαλοαστική τάξη

Απαντήθηκε με την αρμόζουσα ιερή αγανάκτηση των πνευματικών μας ανθρώπων —και τι ανθρώπων, διαλεκτοί ένας ένας:

Επιστολή συμπαράστασης από 200 έλληνες πολίτες

Περί εθνών, ιστορίας και άλλων τινών

Υπάρχει ελληνικό έθνος;

Αν πιστέψουμε τους φορείς της «προοδευτικής» ιδεολογίας στη χώρα μας πρόκειται για μια «κατασκευή», μια «επινόηση». Πρόσφατη μάλιστα. Το ακούσαμε πολλές φορές και από πολλές πλευρές επ' αφορμής της πρόσφατης επετείου της 25ης Μαρτίου. Καθώς ο δημόσιος διάλογος στην χώρα μας λαμβάνει χώρα κυρίως στις επιφυλλίδες των εφημερίδων (και δευτερευόντως στην τηλεόραση και το διαδίκτυο), θα εξετάσουμε κριτικά ορισμένες από τις απόψεις που παρουσιάζονται εκεί από τον λεγόμενο «προοδευτικό» χώρο —συνήθως πανεπιστημιακοί, δημοσιογράφοι και λοιποί οργανικοί διανοούμενοι.

Κατά ορισμένους το ελληνικό έθνος δημιουργήθηκε με βάση τις ιδέες του διαφωτισμού. Κατά άλλους, πιο σκληροπυρηνικούς, αποτελεί κατασκευή του νεοελληνικού κράτους. Κοινή διαπίστωση και μόνιμη επωδός η πρόσφατη δημιουργία του ελληνικού έθνους και η σύνδεση της δημιουργίας της με τις επιδιώξεις του εθνικισμού. Συνήθως θα επικαλεστούν ειδικούς επί του θέματος όπως ο Έρνστ Γκέλνερ, ο κ. Μπένεντικτ Άντερσον και ο Έρικ Χόμπσμπωμ. Το έθνος συνιστά «φαντασιακή κοινότητα» θα πουν (από το ομώνυμο βιβλίο του κ. Άντερσον), υπονοώντας ότι πρόκειται για ένα φάντασμα, προϊον πλύσης εγκεφάλου ή προπαγάνδας στους κακόμοιρους που με τα πολλά —ή με την βία, πίστεψαν ότι είναι έλληνες. Άλλωστε, όλα τα έθνη, μας λένε, αποτελούν επινόηση του διαφωτισμού ή της διαδικασίας κρατικής «εθνοποίησης» μέσω προπαγάνδας, βίας, κλπ.

Γράφει π.χ. ο Αντώνης Λιάκος:

H Ελληνική Επανάσταση ήταν ένας παρόμοιος μηχανισμός μαζικής εθνοποίησης. Οι άνθρωποι μπαίνοντας σ' αυτήν, θέλοντας μη θέλοντας, ή για χίλιους δυο λόγους, έβγαιναν πατριώτες. (...)

Εκείνο που μου φαίνεται ως το πιο ενδιαφέρον πρόβλημα δεν είναι αν ισχύει η φράση «Φτιάξαμε την Ιταλία, καιρός να φτιάξουμε και Ιταλούς» για την Ελλάδα αλλά γιατί ποτέ δεν μπήκε ένα παρόμοιο ερώτημα. Γιατί, δηλαδή, κανένας δεν είπε «έγινε η Ελλάδα, καιρός να κάνουμε τους Ελληνες», παρά το γεγονός ότι αυτό ακριβώς συνέβη;

Αντίστοιχα, ο Αλέξης Ηρακλειδής, «αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Πάντειου Πανεπιστημίου», το θέτει ως εξής:

Στη μελέτη του εθνικισμού επικρατούν διεθνώς δύο κύριες τάσεις. H μία (που είναι ώς τώρα η επικρατέστερη) πρεσβεύει ότι το έθνος, ως συλλογική ταυτότητα, και η αντίστοιχη ιδεολογία - ο εθνικισμός - είναι προϊόν των δύο τελευταίων αιώνων. Ο εθνικισμός «κατασκευάζει» το έθνος και όχι το αντίθετο. H δεύτερη σχολή συμφωνεί ως προς το σύγχρονο τού έθνους. Διαφωνεί όμως σε ό,τι αφορά τα περιθώρια κατασκευής του. Θεωρεί ότι οι μυθοπλαστικές ικανότητες των ελίτ και των εθνικών ιστορικών περιορίζονται από ορισμένα προϋπάρχοντα εθνοτικά-πολιτισμικά στοιχεία και ιστορικά γεγονότα. Δηλαδή ο εθνικισμός όντως «κατασκευάζει» το έθνος, αλλά τα εθνοτικά σύμβολα προϋπάρχουν (γλώσσα, θρησκεία, κουλτούρα, κοινή ζωή και ιστορία σε μία περιοχή, κ.λπ.), δεν «εφευρίσκoνται» εκ του μηδενός. Έτσι πιο εύκολα «πιάνει» ο ελληνικός, γαλλικός, γερμανικός, ιρλανδικός ή σερβικός εθνικός μύθος/εθνική ιστορία και η συλλογική ταυτότητα απ' ό,τι π.χ. η προσπάθεια δημιουργίας μίας νοτιοσλαβικής, βρετανικής, oθωμανικής ή παγκυπριακής εθνικής συνείδησης.

Αν τα εθνοτικά σύμβολα «γλώσσα, θρησκεία, κουλτούρα, κοινή ζωή και ιστορία σε μια περιοχή» προυπάρχουν τότε σε τι συνίσταται η «κατασκευή» του έθνους; Καθώς, για τους περισσότερους από εμάς, το έθνος έχει την έννοια της σύμπλευσης αυτών των στοιχείων, τι ακριβώς απομένει να κατασκευαστεί; Δεν αποτελούν από μόνα τους όλα αυτά ικανά στοιχεία για να διακρίνουμε ένα έθνος;

Η παραξήγηση βασίζεται σε σύγχυση των εννοιών. Μπερδεύεται έντεχνα η καθομιλουμένη έννοια του έθνους (η οποία έχει ιστορία χιλιετιών), με την έννοια που έδωσε ο Διαφωτισμός και η σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία στην λέξη έθνος και εθνικό κράτος. Έθνη, με την έννοια του λεξικού και της καθομιλουμένης, υπήρχαν από αρχαιοτάτων χρόνων —σε όλη την γνωστή ιστορία. Παραδείγματα άφθονα, από τους Πέρσες, τους Εβραίους και τους Κινέζους ως τους Ασσύριους και τους Ζουλού.

Πράγματι, το λεξικό Τριανταφυλλίδη π.χ. μας λέει:

έθνος το [éθnos] Ο46: σύνολο ανθρώπων που διακρίνεται και θέλει να διακρίνεται ως τέτοιο με βάση μια μακρόχρονη συνοίκηση στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, μια κοινή ιστορική και πολιτιστική εξέλιξη, μια (υποθετική ή πραγματική) φυλετική ομοιογένεια.

Συσκοτίζοντας την διάκριση ανάμεσα στην καθομιλουμένη, σε ευρεία χρήση, και την ειδική, ιστορικά προσδιορισμένη, έννοια της λέξης ως συνώνυμης του έθνους-κράτους, οι πανεπιστημιακοί επιφυλλιδογράφοι μας εμφανίζουν ταχυδακτυλουργικά το ελληνικό έθνος ως ανύπαρκτο προ του Διαφωτισμού και της ακόλουθης εμφάνισης των ευρωπαϊκών εθνικισμών. Όπως αναφέρει ο Σβορώνος, εκείνοι που κάνουν λόγο για πρόσφατη δημιουργία των εθνών από τον εθνικισμό «είχαν μπερδέψει, όπως γίνεται συχνά ακόμη και τώρα, το πρόβλημα της διαμόρφωσης μιας εθνότητας με το πολιτικό αίτημα του εθνικού κράτους». Αντίστοιχα, σχετικά με την υποτιθέμενη δημιουργία του έθνους από την αστική τάξη, θα γράψει ότι «η σύνδεση της αστικής τάξης είναι με την έννοια του εθνικού κράτους όχι με την έννοια του έθνους, που την έχουν διαμορφώσει πολύ πριν οι διάφοροι λαοί».

Λες και οι γηγενείς πληθυσμοί του ελλαδικού χώρου περίμεναν τον Κοράη και τους διαφωτιστές για να αποκτήσουν κοινή «γλώσσα, θρησκεία, κουλτούρα, ζωή και ιστορία σε μία περιοχή». Συνήθως, εδώ επισημαίνουν την συνύπαρξη πολλών εθνοτήτων στην περιοχή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας λες και αυτό αναιρεί την ύπαρξη της κάθε ξεχωριστής εθνότητας. Η ιδέα είναι ότι αφού τόσοι λαοί συνυπήρχαν, δεν μπορεί παρά προέκυψε ένας πολτός από αναμειγμένες εθνότητες, όπου δεν ξεχώριζε τίποτα, μέχρι που οι διαφωτιστές με το λέγε λέγε και τα κράτη, με τη βία, έπεισαν κάποιες από αυτές ότι αποτελούν ξεχωριστό έθνος. Η πολιτιστική ιστορία, η λαογραφία και κυρίως η ιστορία των λαϊκών εξεγέρσεων διαψεύουν αυτές τις απόψεις. Για να στηρίξουν άλλωστε την θεωρία της «συνύπαρξης» παραλείπουν έντεχνα το πλαίσιο της, δηλαδή την οθωμανική κατάκτηση και κατοχή —ώστε να νομίσει κανείς ότι όλες αυτοί οι λαοί ζούσαν σαν μια μεγάλη χαρούμενη παρέα. Παράδειγμα, η κα. Κουλούρη, η οποία γράφει στο άρθρο της "The Tyranny of History" (δημοσιευμένο στον διαδικτυακό τόπο του CDRSEE): «Ορισμένοι όροι οι οποίοι έχουν επιβληθεί για την περιγραφή ιστορικών γεγονότων ή περιόδων αντικατοπτρίζουν αρνητικές προκαταλήψεις. Αυτή είναι η περίπτωση των όρων "Τουρκοκρατία" ή "Οθωμανική Κατοχή" -οι οποίοι σιγά σιγά εξαφανίζονται από τα σχολικά βιβλία-, αλλά και πολλών άλλων που δεν μπορούμε να συζητήσουμε στα πλαίσια του παρόντος». (Αντίστοιχες απόψεις θα βρούμε στην Νεοελληνική Ιστορία που διανεμήθηκε μέσω της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ").



Ξεχνάνε επίσης να μας πούν πως ακόμα και η θεωρία περί πρόσφατης «κατασκευής» και «επινόησης» των εθνών, δεν είναι η μόνη πανεπιστημιακή θεωρία —ούτε αποτελεί το λαμπρότερο παράδειγμα επιστημονικής μεθοδολογίας. Για παράδειγμα ο κ. Άντερσον, τις θέσεις του οποίου επικαλούνται ως θέσφατο για να εξηγήσουν κάθε περίπτωση εθνογέννεσης, έχει μικρή ή μηδαμινή γνώση της ελληνικής περίπτωσης και παραθέτει μηδενική σχετική βιβλιογραφία. Έτσι, μια σχηματική εξηγητική θεωρία, βασισμένη σε συγκεκριμένες και ειδικές εμπειρίες, μετατρέπεται σε καθολικό κανόνα και κριτήριο —τυπικό παράδειγμα πολιτιστικού ιμπεριαλισμού.

Ασφαλώς οι εμπειρίες των δυτικών κρατών κατά την διαδικασία της εθνογέννεσης δεν είναι καθολικά αντιπροσωπευτικές —πρόκειται για κοινωνίες οι οποίες εκκίνησαν από την πτώση της Ρώμης, εισήχθηκαν στον νέο κόσμο αποδιαθρωμένες από ξένες επιθέσεις, με μικρή ιστορική παρακαταθήκη, χωρισμένες σε δεκάδες φεουδαλικά βασίλεια, κομητείες και περιοχές, οι διαδικασίες εθνογέννεσης στις οποίες κράτησαν πολλούς αιώνες. Τα ίδια φαινόμενα δεν συναντώνται παντού. Και όμως, από εκεί αντλούν τα παραδείγματα τους οι σύγχρονοι μελετητές του εθνικού ζητήματος —ή, όπως ο κ. Άντερσον, ακόμα παραπέρα στα κρεόλικα κράτη, δημιουργήματα της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας πέραν του Ατλαντικού με ελάχιστη ιστορική πορεία. Δηλαδή σε ακόμα ειδικότερες και περιορισμένες τοπικά συνθήκες. Αντίθετα, ειδικοί επί της ελληνικής ιστορίας, με γνώση των συνθηκών ανάπτυξης της, όπως ο μαρξιστής ιστορικός κ. Σβορώνος αποσιωπούνται —όπως αποσιωπούνται αντίστοιχες κριτικές σε αυτές τις θωρείες από ιστορικούς μη δυτικών λαών, π.χ. των πρώην αποικιών.

Παρουσιάζοντας στις συνεισφορές του στο δημόσιο διάλογο την θεωρία της κατασκευής (και δη εκ του μηδενός) ως την κραταιά και μοναδική με επιστημονικά εχέγγυα, οι διανοούμενοι μας αποκρύπτουν —ή συσκοτίζουν— , την ύπαρξη τεσσάρων τουλάχιστον διακριτών απόψεων πάνω στο εθνικό ζήτημα. Δηλαδή τους αρχεγονιστές (primordials), τους εθνοσυμβολιστές (ethnosymbolists), τους μοντερνιστές (modernists) και, βέβαια, τους μεταμοντερνιστές (post-modernists).

Έτσι, το θέμα εμφανίζεται, στα μάτια του περιστασιακού αναγνώστη, ως διαμάχη ανάμεσα στην ορθή, «αντικειμενική» ιστορική άποψη των προοδευτικών μας πανεπιστημιακών —που υποτίθεται όλοι συμφωνούν στο «πρόσφατο» των εθνών και την «κατασκευή» τους, και σε ανιστόρητους ελληναράδες που έχουν μείνει στον Παπαρρηγόπουλο.

Ούτε εξάλλου αναφέρονται οι ασυμφωνίες ανάμεσα στις ίδιες τις θεωρίες περί πρόσφατης εθνογέννεσης — π.χ. ότι ο Γκέλνερ εξηγεί τα έθνη ως αποτέλεσμα και συνάμα φορέα της βιομηχανικής επανάστασης, ο Κέντουρι (Kedourie) ως προϊον του διαφωτισμού ενώ ο Άντερσον θεωρεί ότι ιδιαίτερο ρόλο έπαιξε η ανάπτυξη των τυποποιημένων μεθόδων σήμανσης, όπως η τυπογραφία και η χαρτογράφηση. Συνήθως η απάτη των ντόπιων «προοδευτικών» επιφυλλιδογράφων έγκειται στο να κρατάνε κυρίως την ετικέτα «φαντασιακές κοινότητες», από τον τίτλο του βιβλίου του Άντερσον, υπονοώντας ότι φαντασιακές ίσον ψεύτικες —πρόκειται για την μεταμοντέρνα ανάγνωση. Ακόμα και για τον ίδιο τον Άντερσον, όμως, δεν ισχύει αυτή η ταυτότητα. Το «φαντασιακό», επιμένει, δεν σημαίνει και ψεύτικό ή κατά φαντασίαν. Το «φαντασιακό» δηλώνει απλά ότι δεν έχουμε άμεση εποπτεία του έθνους. Κατά Άντερσον «το έθνος αποτελεί μια ανθρώπινη κοινότητα που φαντάζεται τον εαυτό της ως πολιτική κοινότητα, εγγενώς οριοθετημένη και ταυτόχρονα κυρίαρχη. Αποτελεί κοινότητα σε φαντασιακό επίπεδο, επειδή κανένα μέλος, ακόμα και του μικρότερου έθνους, δεν θα γνωρίσει ποτέ τα περισσότερα από τα υπόλοιπα μέλη, δεν θα τα συναντήσει ούτε καν θα ακούσει γι' αυτά, όμως ο καθένας έχει την αίσθηση του συνανήκειν».

Σύμφωνα με τον σκώτο ιστορικό Μάρρευ Πίττοκ, «η αδυναμία της έννοιας του Άντερσον περί "φαντασιακής κοινότητας" είναι ότι υπονοεί πως μπορεί κανείς να φανταστεί ό,τι θέλει, και να επιλέξει ταυτότητα κατά βούληση όπως ένας μεταμοντέρνος καταναλωτής διαλέγει lifestyle». O Άντωνυ Σμιθ αντίστοιχα, θεωρεί προβληματικό ότι σύμφωνα με τον Άντερσον «το έθνος δεν έχει καμμία πραγματικότητα πέρα από τις απεικονίσεις και της αναπαραστάσεις του. Μια τέτοια άποψη έρχεται σε αντίθεση με την κοινωνιολογική πραγματικότητα του έθνους, τους δεσμούς αλληλεγύης και ανήκειν που μοιράζεται τόσο μεγάλο πλήθος ατόμων, και συσκοτίζει την θεσμική, πολιτική και εδαφική σύσταση των εθνών, καθώς και τις πανίσχυρες και διαδεδομένες πολιτισμικές πηγές και παραδόσεις που βρίσκονται πίσω από τόσα έθνη και τους προσφέρουν μια αίσθηση απτής ταυτότητας».

Στα ίδια πλαίσια, αποκρύβονται οι θέσεις των μελετητών που αντιτίθενται στην έννοια της σύγχρονης δημιουργίας των εθνών εκ του μηδενός ή μέσω προπαγάνδας και καταδεικνύουν την αρχαιότητα και ιστορική συνέχεια των εθνοτήτων και των εθνοτικών στοιχείων. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους Άντωνυ Σμιθ (Antony D. Smith), Άρμστρονγκ (John Alexander Armstrong), Χέιστινγκς (Andrian Hastings), Χάτσινσον (John Hutchinson) Κόνορ (Walker Connor), Γκρόσμπυ (Steven Grosby), Μίλλερ (David Miller), Τόντ (Emmanuel Todd), κ.α. Ο σκώτος ιστορικός Μάρρευ Πίτοκ (Pittock) μάλιστα, σχολιάζοντας τις σχετικές εξελίξεις, παρατηρεί πως «η ιδέα ότι τα έθνη και ο εθνικισμός δεν προηγούνται της Γαλλικής Επανάστασης χάνει όλο και περισσότερο έδαφος».

Ο Άντωνυ Σμιθ, κατά την περίφημη διάλεξη του στο πανεπιστήμιο του Ουόργουικ, καταθέτει τα εξής για την εθνοσυμβολική προσέγγιση επιτιθέμενος στις απόψεις του Γκέλνερ:

Πιστεύω ότι αυτού του είδους η προσέγγιση, ας την πούμε «εθνο-συμβολιστική», μας βοηθάει περισσότερ στην κατανόηση της ανάπτυξης των εθνών, την άνοδο των εθνικών εθνικισμών και τις σχετικές συγκρούσεις.

Καταρχάς, πρόκειται περί προσέγγισης ή οπτικής, όχι περί θεωρίας. Αμφιβάλλω ότι είμαστε ήδη στην θέση να διαμορφώσουμε μια θεωρία για κάτι τόσο πρωτεϊκό και πολυσύνθετο όσο το φαινόμενο των εθνοτήτων, των εθνών και των εθνικισμών, παρεκτός σε πολύ αφηρημένο επίπεδο.

Δεύτερον, αυτού του είδους η προσέγγιση μπορεί να μας βοηθήσει να εξηγήσουμε γιατί ορισμένοι πληθυσμοί είναι πιθανότερο να ξεκινήσουν ένα εθνικιστικό κίνημα υπό ορισμένες προυποθέσεις, και τι περιεχόμενο θα έχει αυτό το κίνημα —αν και σε αυτό το τομέα απομένουν να γίνουν πολλά.

Μια διερεύνηση των παλαιότερων εθνικών σχηματισμών θα μας βοηθήσει, κατά την γνώμη μου, να εξηγήσουμε τα σημαντικά ζητήματα και προβληματισμούς των εθνικισμών που ακολούθησαν σε κάποιο πληθυσμό, και να μας δώσει στοιχεία για την πιθανή ανάπτυξη ενός έθνους και ενός εθνικισμού. Η σύγχρονη Ελλάδα αποτελεί παράδειγμα αυτού του πράγματος. Η διπλή της κληρονομία της αυτοκρατορικής βυζαντινής ορθοδοξίας και της κλασσικής δημοκρατίας της αρχαιότητας καθόρισε τα πρότυπα και τα περιεχόμενα των ελληνικών εθνικισμών του δεκάτου ενάτου αιώνα και μετά —και δείχνει τους λόγους για τους οποίους θα έπρεπε κανείς να περιμένει την ανάπτυξη ενός ισχυρού εθνικιστικού κινήματος στους Έλληνες, και όχι, π.χ. στους γειτονικούς Βλάχους (Campbell and Sherrard 1968, ch. 1; Kitromilides 1989).

Τρίτον, η προσέγγιση που προτείνω δίνει έμφαση στην σημασία της μνήμης, των αξιών, των μύθων και των συμβόλων. Ο εθνικισμός συχνότατα περιλαμβάνει την επιδίωξη συμβολικών στόχων —εκπαίδευση σε μια συγκεκριμένη γλώσσα, απόκτηση τηλεοπτικού σταθμού στην γλώσσα σου, διατήρηση των αρχαίων ιερών τόπων όπως το τζαμί στην Αντιόχεια και το Τείχος των Δακρύων, το δικαίωμα στην ίδια θρησκευτική έκφραση, το να έχει ένας λαός τα δικά του δικαστήρια, σχολεία και τύπο, το δικαίωμα σε συγκεκριμένες φορεσιές και ούτω καθεξής, στόχοι οι οποίοι συχνά καταλήγουν σε εξεγέρσεις και αιματηρές συγκρούσεις, βασισμένες καθώς είναι σε λαϊκές μνήμες, σύμβολα και μύθους. Οι υλιστικές, ορθολογιστικές και μοντερνίστικες θεωρίες πολύ λίγα έχουν να πουν για τα συγκεκριμένα θέματα, ιδιαίτερα για το πολύ σημαντικό στοιχείο της συλλογικής μνήμης (see Connor 1993; Horowitz 1985, ch. 2; Hutchinson 1987; Kapferer 1988; cf. Tonkin, McDonald and Chapman 1989).

Τέταρτον, η εθνο-συμβολιστική προσέγγιση μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε γιατί ο εθνικισμός έχει τόσο συχνά μεγάλη λαϊκή απήχηση. Μπορεί η διανόηση να «προσκαλεί τις μάζες στην ιστορία» και να πολιτικοποιεί αυτές και τις κουλτούρες τους, αλλά γιατί οι μάζες ανταποκρίνονται; Όχι απλά λόγω υλικών ανταμοιβών. Ο λόγος είναι ότι η παραδοσιακή, λαϊκή τους κουλτούρα θεωρείται σημαντική και μετατρέπεται σε θεμέλιο μια καινούργιας, λαϊκής κουλτούρας του έθνους. Επομένως ο εθνικισμός συχνά περιλαμβάνει την λαϊκή κινητοποίηση των μαζών. (Nairn 1977, ch. 2; Smith 1989).

Μια προφανής παρατήρηση η οποία όμως λείπει σκανδαλωδώς από τις περισσότερες αναφορές στο θέμα είναι ότι η ιστορική θεωρία δεν αποτελεί ένα ουδέτερο, επιστημονικό πεδίο, με την έννοια των «σκληρών επιστημών» (φυσική, μαθηματικά, κλπ), αλλά ένα χώρο διαπάλης ιδεών, ιδεολογικά φορτισμένο. Αντίστοιχα με την ιδεολογική πλευρά της ιστορικής έρευνας αποκρύπτεται η πολιτική της σημασία, τόσο σαν όργανο επιρροής όσο και ως πεδίο δράσης ποικίλλων δυνάμεων (ακόμα και ξένων κρατών και οργανισμών τύπου CDRSEE). Σοφά λέει ο Orwell ότι «όποιος ελέγχει το παρελθόν, ελέγχει το μέλλον».

Η άποψη που προπαγανδίζεται από τους προοδευτικούς μας είναι ότι μόνο ο εθνικός λόγος συνιστά «πολιτική» (καταδικαστέα ως εθνικιστική), υπονοώντας έτσι ότι οι δικές τους ιστορικές αποτιμήσεις και θεωρίες είναι επιστημονικά ουδέτερες. Στα ίδια πλαίσια ζητάνε και πανεπιστημιακά εχέγγυα στην Ιστορία για να μπορεί κάποιος να λάβει μέρος στην σχετική συζήτηση —αφού πρόκειται τάχα για αμιγώς επιστημονικό πεδίο (όρα και τις περιφρονητικές αναφορές της κ. Κουλούρη σε «housewives» και του κ. Λιάκου σε «ψυχοπαθείς», «αλευρομάγειρυς», κλπ). Αυτό φυσικά έρχεται σε αντίθεση τόσο με την φύση και το ρόλο των ανθρωπιστικών επιστημών όσο και με την ηθική του δημοκρατικού διαλόγου και της ανάπτυξης των ιδεών.

Είναι προφανές ότι η συνεισφορά του καθενός κρίνεται στην βάση της αξίας της επιχειρηματολογίας του και όχι με βάση τα διπλώματα και τα διαπιστευτήρια του —εξάλλου πρώτοι θα βιαστούν να αποπέμψουν την Ακαδημία Αθηνών, τον Νεοκλή Σαρρή ή τον Παναγιώτη Ήφαιστο. (Παραλλείπουν άλλωστε να πουν ότι πολλοί αναγνωρισμένοι μελετητές του εθνικού φαινομένου εκκίνησαν από άλλο αντικείμενο. Π.χ. ο Μπένεντικτ Άντερσον τελείωσε Κλασσικές Σπουδές και ύστερα μαθήτευσε στις πολιτικές επιστήμες με ειδίκευση στην Ινδονησία του Σουχάρτο, ενώ ο Έρνστ Γκέλνερ σπούδασε φιλοσοφία).

Όπως είπαμε, το επιστημονικό κομμάτι της ιστορικής έρευνας είναι πάντα υπό εξέταση και ποτέ δεν είναι εντελώς αθώο ιδεολογικών επιρροών. Άλλωστε δεν έχουμε το παράδειγμα του επίσης επιστημονικού πεδίου της Οικονομίας; Θεωρεί κανείς ότι οι οικονομικές θεωρίες που αναπτύσσονται στην Δύση και προπαγανδίζονται σε τρίτες χώρες, όπως ο φιλελευθερισμός, είναι ιδεολογικά αθώες; Θεωρεί ότι δεν στηρίζονται και προβάλλονται ως εργαλεία άσκησης πολιτικής από τις ΗΠΑ; Αν θα πρέπει να δυσπιστούμε απέναντι στον κ. Φρήντμαν, γιατί να δεχτούμε ως ουδέτερο επιστημονικά λόγο τις μοντερνίστικες και μεταμοντέρνες απόψεις περί ιστορίας, σε μια στιγμή όπου η παγκοσμιοποίηση και η διαμόρφωση εννιαίων αγορών εντείνει τις πιέσεις στα παραδοσιακά εθνικά κράτη και την μείωση της κυριαρχίας τους;

Ο Αντώνης Λιάκος, δεν κρύβει το πολιτικό διακύβευμα της ερμηνείας της ιστορίας. Ζητάει ότι πρέπει να ξεπεράσουμε τους αρχέγονους εθνικούς δεσμούς (κουλτούρα, γλώσσα, κλπ) υπερ των πολιτικών (civic) τέτοιων, δηλαδή την σύσταση ενός κράτους χωρίς πολιτισμικές και ιστορικές εθνικές αναφορές, αλλά μόνο με πολιτικές αναφορές, όπως των ατομικών δικαιωμάτων, της ιδιότητας του πολίτη κλπ —τέτοιου είδους κράτη είναι το Αμερικάνικο και υποτίθεται το Γαλλικό. Όπως γράφει:

(...) έτσι μεταθέτουμε την προσοχή μας από τους αρχέγονους (primordial) στους πολιτικούς (civic) δεσμούς τού συνανήκειν. Αυτή η στροφή είναι αναγκαία για να καταλάβουμε τις διαδικασίες αλλαγής και επανασυγκρότησης των πολιτικών κοινοτήτων μέσα στις οποίες ζούμε σήμερα. Για να καταλάβουμε δηλαδή τη σχέση του ελληνικού συνανήκειν με το διαμορφούμενο ή διαμφισβητούμενο ευρωπαϊκό· για να καταλάβουμε αν και πώς μπορεί να δημιουργηθεί συνανήκειν με τους μετανάστες και αλλοεθνείς που ζουν μαζί μας· για να καταλάβουμε πως αλλάζει η κοινότητά μας αλλά και πως μπορεί να διατηρήσει την αλληλεγγύη της σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης· για να καταλάβουμε ευρύτερα τη σχέση μεταξύ πολιτισμικής διαφοροποίησης και αλληλεγγύης στη συγκρότηση κοινοτήτων. H εθνική ταυτότητα έχει να κάνει με τους προσανατολισμούς και τις προτεραιότητες που θέλει να επιβάλει σε όσους τη μοιράζονται. Από καιρό έχει γίνει αισθητή η ανάγκη ανακαίνισής της.

Ο Άντωνυ Σμιθ, γράφει, απαντώντας θαρρείς σε τέτοιου είδους απόψεις, ότι «καθώς τόσοι λαοί θεωρούν ότι το έθνος τους επιτελεί σημαντικές κοινωνικές και πολιτικές λειτουργίες, θα χρειαστεί κάτι πολύ περισσότερο από την Συνθήκη του Μάαστριχτ για να τους απομακρύνει από τους βαθείς τους εθνικούς δεσμούς».

Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση παραμένει ανοικτή.

Αλλαγή πλεύσης...

Είναι αλήθεια ότι πολλές φορές σε αυτό το ιστολόγιο τάχθηκα υπερ μιας συντηρητικής, εθνοκεντρικής και γενικά οπισθοδρομικής πολιτικής θεώρησης.

Όχι πια. Ξαναδιαβάζοντας, χωρίς τις παλαιοκομμουνιστικές μου προκαταλήψεις τις ομιλίες και τους λόγους του Αλέξη Τσίπρα έφθασα να αναγνωρίσω ότι υπάρχει μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή εκδοχή της αριστεράς η οποία έχει ακόμα πολλά να δώσει. Δεν είναι τυχαία τα υψηλά ποσοστά που δίνουν οι δημοσκοπήσεις στον πρόεδρο: ο κόσμος διψά για μια πραγματική αλλαγή και ο χώρος της προοδευτικής αριστεράς είναι ο πλέον κατάλληλος για να την πραγματώσει.

Θα ήθελα να ζητήσω συγνώμη για όσο κακό έχω κάνει από το ιστολόγιο αυτό. Υπόσχομαι από εδώ και εμπρός να αγωνιστώ και εγώ στο πλάι των στρατευμένων στο πλευρό του Αλέξη συντρόφων Τάλου, Όλντ-Μπόυ κλπ.

Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός.

Δίδυμα κείμενα για ομώνυμους πύργους

Ας εξετάσουμε ορισμένα αποσπάσματα από το βιβλίο "Καθαρός Πόλεμος" του Πωλ Βιριλιό, για να δούμε πως μπορούν να φωτίσουν την τωρινή μας κατάσταση. Καταρχήν, “Σε τελική ανάλυση, στόχος του Καθαρού Πολέμου είναι η αναισθησία”. (...) Αναισθησία με ποιά έννοια; Οι αμερικάνοι δεν μιλάνε στην κουλτούρα τους, εκείνη τους μιλάει (όπως προανέφερα, πρόκειται για μια περίεργη αναισθησία, η οποία δρα εν μέσω της πλήρης αποκαλύψεως των πάντων, την ωμή προφάνεια της αλήθειας. Μπορούμε να την σκεφτούμε σωστότερα ως την αναισθησία του καθαρού και παθητικού «θεατή», για να δανειστούμε την ορολογία της “Κοινωνίας του Θεάματος” του Γκυ Ντεμπόρ. Ο θεατής βλέπει τα πάντα αλλά δεν αναλαμβάνει την ευθύνη για τίποτα).

Και είμαστε σίγουρα «αναίσθητοι», με την έννοια ότι δεν αντιδρούμε (ή δεν συνειδητοποιούμε) στο γεγονός ότι ο τρόπος ζωής μας τα τελευταία πενήντα χρόνια αντιστοιχεί σε ανοικτό πόλεμο μεταξύ ημών και των ανθρώπων που μας παρέχουν φθηνά καταναλωτικά αγαθά ή πληρώνουν το τίμημα για αυτά. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τους ανθρώπους της Μέσης Ανατολής, στους οποίους έχει ειπωθεί, πάνω κάτω: “Θα υποφέρετε την αδικία και την ντροπή της εγκαθίδρισης ενός στρατιωτικού κράτους (Ισραήλ) στην περιοχή σας, υπό την αιγίδα της Δύσης. Θα υποφέρετε και θα ζείτε στην φτώχεια, εν αντιθέσει με τους ηγέτες σας, οι οποίοι θα σας διοικούν επειδή εμείς τους διαλέγουμε. Σε αντάλλαγμα θα μας δίνετε φθηνό πετρέλαιο ώστε η Τζένεραλ Μότορς και οι μεγάλες πετρελαϊκές να συνεχίσουν να κερδοφορούν, οι αμερικάνοι να μπορούν να οδηγούν ό,τι σιδερένιο τέρας επιθυμούν, και τα προάστια μας να συνεχίσουν να οργανώνονται με βάση την αρχή "Μπές στ' αμάξι ή κάτσε σπίτι".”

(...) Αν επιμένουμε στον τρόπο ζωής που η καταναλωτική κουλτούρα, το διεθνές κεφάλαιο και ο στρατός μας παρέχουν, θα πρέπει να δεχθούμε ως τίμημ�